Maandelijks archief: november 2008

oorlog en vrede

gisterenavond gezien : die Deutschen: Wallenstein und der Krieg
en Verleden van Nederland : tussen Verval en Verlichting (1700-1815)

Terwijl morgen de beëindiging van de Eerste Wereldoorlog wordt herdacht, ging het gisterenavond in die Deutschen over de Dertigjarige Oorlog (1618 tot 1648). Ook uit die oorlog zou in 1648 net zoals in 1919 een nieuw Europa tevoorschijn komen. Niet alleen met de Vrede van Versailles in 1919 werd een nieuwe kaart van Europa getekend, in 1648 zorgde de Vrede van Münster ook al voor een nieuwe staatkundige orde in Europa.

de Vrede van Münster (1648) door Gerard ter Borch
Gerard ter Borch was in de jaren 1646-1648 in Münster aanwezig waar hij vele Nederlandse en buitenlandse afgevaardigden portretteerde. Bovenstaande schilderij van zijn hand is hét beeld dat wij van deze gebeurtenis hebben.

Wij hebben de godsdienstoorlogen tussen de katholieken en protestanten samengepakt tot de Tachtigjarige Oorlog (1568-1948). De Duitsers noemen deze de Dertigjarige Oorlog. Dat betekent niet dat de werkelijke oorlog in Duitsland een halve eeuw korter geduurd zou hebben. In ieder geval waren de godsdienstoorlogen daar gewelddadiger en verwoestender als waar dan ook. Uiteindelijk hadden alle partijen er in 1648 belang bij dat er een eind kwam aan de oorlog die vooral Duitsland volkomen uitgemergeld en versplinterd had. Met de Vrede van Münster werd de onafhankelijkheid van alle protestantse gebieden in het Duitse Rijk (dus ook de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden) officieel erkend en moest de Habsburgse keizer deze dus afstaan. Dit betekende niet alleen een overwinning voor de protestanten maar ook voor het katholieke, maar opportunistische Frankrijk. Want deze Europese grootmacht had er zeer veel belang bij dat de macht van de Habsburgers in Europa gebroken werd en dat Duitsland veranderde in een lappendeken van katholieke en protestantse deelstaatjes.

Wallenstein en keizer Ferdinand
Wallenstein en keizer Ferdinand willen heel Duitsland weer met geweld tot het katholicisme (en onderdanigheid) dwingen

Der abenteuerliche SimplicissimusDie Deutschen bracht gisterenavond de geschiedenis in gedramatiseerde vorm
weer tot leven. In Verleden van Nederland zagen we aansluitend Charles Groenhuijsen door de achttiende eeuw flaneren en verder waren er natuurlijk weer veel citaten en werd er daarbij weer veel en langzaam op prenten en schilderijen ingezoomd. De Nederlandse documentaire krijgt daardoor automatisch het studeerkamer-gehalte dat die Deutschen niet heeft. Ook al brengt deze serie de geschiedenis heel wat levendiger in beeld, toch zouden citaten hier en daar gerust mogen al is het maar om het hoge Archeon-gehalte wat te temperen. Een citaat uit de even realistische als humoristische schelmenroman Der abenteuerliche Simplicissimus van Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen die zich afspeelt tijdens de Dertigjarige Oorlog, zou bijvoorbeeld een prima literaire aanvulling zijn geweest.

Wallenstein und der Krieg [ diedeutschen.zdf.de ]
Zeittafel 1568-1660 | Zeittafel 1618-1711

vox clamantis in deserto

een schat aan historische informatie op de website
van het Metropolitan Museum in New York

De website van het Metropolitan Museum is wat kunst(geschiedenis) betreft een van mijn geliefde stekjes op het web. Bovendien is deze site uitstekend vormgegeven. Regelmatig worden nieuwe specials toegevoegd over kunsthistorische onderwerpen die rijk geïllustreerd zijn met kunstvoorwerpen uit de eigen collectie. Naar aanleiding van de tv-serie die Deutschen waarvan ik helaas het eerste deel over Otto de Grote gemist heb, kwam ik bij the Met terecht op een pagina over Ottoonse kunst

The Ottonian revival coincided with a period of growth and reform in the church, and monasteries produced much of the finest Ottonian art, including magnificent illuminated manuscripts, churches and monastic buildings, and sumptuous luxury objects intended for church interiors and treasuries. Christian iconography predominated, but political imagery was often integrated with sacred scenes. For example, the cathedral of Magdeburg, founded by Otto I, counted among its treasures a set of ivories that adorned a piece of liturgical furniture. Most of these are carved with scenes from the life of Christ, but one celebrates the partnership of the church and the Ottonian state, for it represents Christ receiving the cathedral from the hands of Otto I, who approaches with draped hands and an escort of saintly protectors.
 
Bron: metmuseum.org
Marcus
Ivoorsnede met de evangelist Marcus
ongeveer duizend jaar oud, waarschijnlijk afkomstig uit Keulen (13.9 x 10.8 x 0.8 cm) De inscriptie in het Latijn luidt: [Ik ben] de stem van een roepende [in de woestijn] (Marcus 1:3) Het paneeltje is in 1917 geschonken door J. Pierpont Morgan

themapagina’s [ metmuseum.org ] | Otto I | Otto II | Otto III [ de.wikipedia.org ]

terug naar Schabbach

de VPRO is begonnen met de herhaling van Heimat 3 (2004)
vannacht gezien op Nederland 2: Das glücklichste Volk Der Welt

Edgar Reitz begon in januari 1979 met het schrijven van Heimat en in 1981 en 1982 volgden de opnamen van de eerste reeks die in 1984 door de VPRO werd uitgezonden. Toen in 2004 de derde en laatste reeks films werd uitgezonden, was er al een generatie met Heimat opgegroeid. Het magnum opus van Reitz is een van de beste televisie-series ooit gemaakt. Met een lengte van 42 uur is het gelijk ook een van de langste kronieken. De Italiaanse familiekroniek La Meglio Gioventú die nogal eens met Heimat vergeleken wordt, steekt daar met zes uur nogal povertjes bij af. Wat beiden kronieken sterk maakt, is het gewone en alledaagse perspectief van waaruit de grote geschiedenis verteld wordt. Zo begint de derde reeks van Heimat op de avond van 9 november 1989, morgenavond dus 19 jaar geleden. Het zal geen toeval zijn geweest dat de VPRO juist dit weekend de eerste aflevering opnieuw heeft uitgezonden.

Hermann keert terug naar Schabbach
Hermann Simon keert terug naar Schabbach

We volgen in de eerste aflevering de laatste tweeënvijftig dagen van de jaren tachtig, die worden afgesloten met nieuwjaar 1990 dat tegelijkertijd een feest van verbroedering wordt. De euforie onder het volk wordt versterkt door een uitbundig vuurwerk boven de Brandenburger Tor, een betekenisvolle en beladen plek in de Duitse geschiedenis. Das glücklichste Volk Der Welt, zo heeft Edgar Reitz het eerste deel van de laatste Heimat-serie genoemd, waarmee de zwarte bladzijden van Duitsland in zijn kroniek definitief worden omgeslagen.

Heimat3 : Das glücklichste Volk Der Welt
stills uit Heimat 3
met rechtsonder de twee ossies Udo en Gunnar die bij de grens hun bankbiljet van 100 ‘West’Mark krijgen als begroeting van West-Duitsland.
Duitsland is herenigd en de muur tussen Oost en West Duitsland wordt afgebroken. De uittocht van Oost Duitsers naar het vrije westen begint. Hermann en Clarissa lopen elkaar tegen het lijf in Berlijn tijdens de avond van 9 november 1989 en vallen elkaar in de armen in een hotel. Hermann is een bekend dirigent geworden, en Clarissa een gevierde zangeres. Clarissa bekent haar oude droom: een huis waar zij met Hermann, die ze nooit vergeten is en waar ze altijd van heeft gehouden, gelukkig had willen samenleven. Hermann vertrekt nog met haar diezelfde nacht naar het droomhuis van Clarissa waarvoor zij 5 jaar eerder een voorlopig koopcontract heeft getekend. Het huis blijkt nog steeds te koop, maar is erg vervallen. Nog meer dan Clarissa in gedachten had. Tevens valt het huis onder de monumentenzorg. Het geluk is compleet als beide het huis, het “Günderrodehuis“ – genoemd naar de romantische dichteres Karoline von Günderrode die daar zou hebben gewoond – kopen. Voor Hermann is dit na vele jaren weer een hernieuwde kennismaking met de Hunsrück, zijn familie en de mensen uit Schabbach. Het “Günderrodehuis“ ligt namelijk op loopafstand van zijn geboortedorp. Beide hebben een drukke werkagenda en zijn geregeld lange perioden van elkaar gescheiden. Het huis moet echter gerenoveerd worden voor zij er in kunnen, waarop Clarissa tijdens een optreden in Leipzig tegen de de bouwvakkers Udo en Gunnar loopt. Zij biedt hen een baan aan in het westen. Tijdens de werkzaamheden aan het huis ontmoet Petra, de vrouw van Gunnar, Hermanns agent Rheinhold. De herenigde Duitsers vieren voor het eerst Oud en Nieuw.
 
Bron: dvd-home.nl
Film is de enige kunstvorm die het voorbijgaan van de tijd kan keren. Al kan cinema de tijd niet stoppen, hij kan erover vertellen.
Film kan een „Heimat„ zijn.

Edgar Reitz

Karoline von GünderrodeKaroline von Günderrode verkörpert in Leben und Werk Genie, Einsamkeit, Liebe und Tod einer Frau um 1800 und kann in ihrem spezifisch weiblichen Freiheitsdrang als eine Vorgängerin der Liberalisierungsbewegung betrachtet werden: „O, welche schwere Verdammnis, die angeschaffenen Flügel nicht bewegen zu können!“ Noch heute ist ein kleines Haus auf Hof Trages nach ihr benannt, sie pflegte dort zu wohnen wenn sie sich mit den Arnims, Brentanos und Savignys, mit denen sie befreundet war, dort traf.
Bron: wikipedia

heimat123.de | gemeinde-schabbach.de | links naar andere fansites
Ein Fachhauswerk als Filmstar [ filmstar-h3.de ]