theaterschriftlucifer.nl

Vanwege het overlijden van Rijk de Gooyer zond de AVRO vrijdagnacht onverwacht de speelfilm Hoogste Tijd uit van Franz Weisz naar een boek van Harry Mulisch en een script van Jan Blokker en met Rijk de Gooyer in de hoofdrol. De Gooyer won er dat jaar Het Gouden Kalf voor en deed zijn naam eer aan door het beeldje uit het raam van de taxi te gooien.

Mulisch’ roman Hoogste Tijd en Weisz’ film handelen rond de oude revue-artiest Willem Bouwmeester, voor vrienden Uli, een telg uit het grote acteursgeslacht van de Bouwmeesters. Een zwart schaap, die nimmer aan de verwachtingen kon voldoen, consequent de verkeerde keuzes maakte en zijn kansen verspeelde. Hij bleef hangen in het variété-werk, speelde in de oorlog als lid van de Kultuurkamer enkele grotere rollen in operettes waarvoor hij later opgepakt werd, en zag zijn bezigheden na de oorlog gereduceerd tot wat onbeduidende bijrolletjes, hoorspelen en figuratie. Met zijn zuster Berta (een sterke Kitty Courbois) slijt hij zijn oude dag in een slaapstad tot op een dag de regisseur (Josse de Pauw) en zakelijk leider (Mark Rietman) van het toneelgezelschap Het Auteurstheater zich melden. Bouwmeester krijgt de hoofdrol aangeboden in het stuk Noodweer, dat gaat over de gevierde acteur Pierre de Vries die zich in 1904 opmaakt voor een laatste optreden in zijn afscheidsvoorstelling De Storm van Shakespeare.
 
Bron: dbnl.org

Films over de Tweede Wereldoorlog zijn de laatste twintig jaar steeds verfijnder geworden. In The sinking of the Laconia een Engels-Duitse televisieproductie van Uwe Janson uit 2011 is een goed voorbeeld van deze nieuwe generatie oorlogsfilms. Hierin gaat het niet zozeer over wie goed is en wie fout, maar over de innerlijke strijd die gevoerd moet worden om in de waanzin van de oorlog de menselijkheid te behouden. Dus wordt er vooral ingezoomd op het geweten dat in een spagaat komt tussen de categorische imperatief (rekening houden met de zedelijke vrijheid van álle andere mensen) én het externe bevel alleen de belangen van je eigen volk te dienen. Scenarist Alan Blesdaele schreef zijn verhaal over het gekwelde geweten van U-Boot commandant Werner Hartenstein tegen de achtergrond van een historische gebeurtenis in september 1942 die de geschiedenis is ingegaan als het Laconia-incident.

Laconia Befehl
1. Jegliche Rettungsversuche von Angehörigen versenkter Schiffe, also auch das Auffischen Schwimmender und Anbordgabe auf Rettungsboote, Aufrichten gekenterter Rettungsboote, Abgabe von Nahrungsmitteln und Wasser haben zu unterbleiben. Rettung widerspricht den primitivsten Forderungen der Kriegsführung nach Vernichtung feindlicher Schiffe und deren Besatzungen.
2. Die Befehle über das Mitbringen von Kapitänen und Chefingenieuren bleiben bestehen.
3. Schiffbrüchige nur dann retten, wenn ihre Aussagen für das Boot von Wichtigkeit sind.
4. Bleibt hart. Denkt daran, daß der Gegner bei seinen Bombenangriffen auf deutsche Städte keine Rücksicht auf Frauen und Kinder nimmt!

Drie personen spelen de hoofdrol in het verhaal dat gebaseerd is op ooggetuigenverslagen: de Engels-Duitse Hilda (Franka Potente), de Duitse U-Boot commandant Werner Hartenstein (Ken Duken) en de Engelse Mortimer (Andrew Buchan). De film werd genomineerd voor een BAFTA.

Alan Blesdaele werkte bijna zeven jaar aan het script van The sinking of the Laconia met de historische gebeurtenissen en U-Boot commandant Werner Hartenstein als uitgangspunt. Sommige dialogen zijn echte pareltjes. Een van de passagiers van de Laconia die door de U-Boot van de gewetensvolle commandant Hartenstein gered is, is de Engelse vrouw Hilda, die eigenlijk Duitse is. Hoewel ze door hem gered is, klaagt ze de Duitse commandant aan voor de catastrofe die zijn U-Boot heeft aangericht.

Gustav Julius Werner Hartenstein (1908-1943)
The sinking of the Laconia [ imdb.com ]