Ik ben benieuwd naar de documentaire van Sunny Bergman die de VPRO vanavond laat uitzendt. De dubbelheid die wij allemaal hebben ten aanzien van het uiterlijk, belooft pijnlijk in beeld te worden gebracht. Ik verzet mij wanneer de ander mij op mijn uiterlijk beoordeelt en het irriteert mij wanneer ik merk dat gedicteerde voorbeelden mijn zelfbeeld beinvloeden. Maar wanneer ik eerlijk ben, vorm ik zelf ook oordelen op grond van het uiterlijk en moet ik tot mijn schaamte toegeven dat ik ook naar het uiterlijk kijk met een blik die door onze beeldcultuur bepaald is. Juist ook omdat ik mij tegen dat opgedrongen beeld verzet.

Cosmeticafabrikant Dove dat zijn imago van blanke onschuld extra profiel wil geven, is nu een campagne begonnen tegen de dictatuur van het heersende schoonheidsideaal. Zolang we aantrekkelijk willen worden gevonden door de ander, die net als wijzelf door het schoonheidsideaal van onze beeldcultuur gemanipuleerd wordt, is het vechten tegen de bierkaai. Net als tegen de rimpels. Met het verschil dat een negatief zelfbeeld tussen de oren zit en lastiger recht te trekken is dan een rimpel. Al waagt Dove een dappere poging.

beperkt houdbaar [ website n.a.v. de documentaire ]

Het is altijd zo dubbel met die films waarin gewelddadigheid als filosofisch thema wordt gepresenteerd. Expliciet geweld is dan blijkbaar altijd nodig om expliciet geweld te kunnen becommentarieren. We zagen dat al in Pulp Fiction (1994), Natural Born Killers (1994) (beiden naar een verhaal van Quentin Tarantino) en in Fight Club (1999). De films worden doorgaans bejubeld, en zouden helemaal niet gewelddadig zijn maar geweld juist ter discussie stellen.

Fight Club schijn je te moeten zien als een aanklacht tegen de consumptiemaatschappij en kritiek op het materialisme. Dat geeft de hoofdpersoon en de filmproducent het alibi om met een laffe hoeveelheid geweld dat kritische commentaar in beeld te kunnen brengen. Maar in mijn ogen heeft deze film een heel andere functie. In zekere zin heeft de bioscoop de rol overgenomen van de vroegere arena, waarin (de hardste) gladiatoren ons konden laten zien hoe we in een gevecht van leven of dood moesten zijn, hoe een echte man hoorde te zijn. Een doodsverachter. Dat mannelijkheidsideaal is blijkbaar onveranderlijk, ook al gaan mannen tegewoordig naar zelfhulpgroepen waar ze na afloop elkaar huilend in de armen vallen. Hoezo kritiek op de moderne consumptiemaatschappij? Kassa!

Fight Club [ moviemeter.nl ]

Over zijn rol als gewetenloze nazidokter in Amen. zei Ulrich Mühe: “de dokter is geen karakter, hij is een belichaming van al het kwaad in de wereld.” Dat zal hij over zijn rol in Das Leben der Anderen als Stasi agent Wiesler nooit zeggen, ook al is er een overduidelijke overeenkomst tussen deze personages. Beiden zijn ze zo loyaal aan een onmenselijk systeem, dat ze de belichaming van dat systeem zijn geworden en daarmee een belangrijk deel van hun menselijkheid verloren zijn. Mühe is niet voor niets gecast voor een soortgelijke rol. De kille bevlogenheid die hij op zijn gezicht kan leggen, maakt hem tot een ultieme meeloper in het systeem. Maar anders dan de dokter in Amen. laat hij Wiesler wéll zijn menselijkheid tonen. Deze wordt nauwelijks zichtbaar omdat hij allang vergroeid is met het strakke masker van orde en plicht.

movie.de