Maandelijks archief: april 2007

hun liefde is hun dood

Patricia de Martelaere over de melancholicus
uit: Een verlangen naar ontroostbaarheid
Veruit de meeste ‘normale’ stervelingen zijn vlotte, soepele beleggers: ze investeren verstandig, niet te veel in één keer, ze kunnen op tijd hun fondsen terugtrekken en vinden met gemak nieuwe, betere instanties – ze zijn meer gehecht aan hun eigen middelen dan aan die éne, éne bank. Mensen beminnen doorgaans met mate, en met gezond verstand – zodat de liefde hen niet werkelijk in hun identiteit bedreigt (…)
Mensen beminnen doorgaans met mate,
en met gezond verstand –
zodat de liefde
hen niet werkelijk
in hun identiteit bedreigt

Maar sommigen leren het nooit, of willen het niet leren – ze kunnen zich niet verzoenen met de basisprincipes van de liefdeseconomie, waarin objecten geacht worden verwisselbaar en vervangbaar te zijn – ze willen alleen maar dat ene, zetten roekeloos hun hele vermogen in en worden dan ook bedreigd met een verpletterend, onherstelbaar verlies. Meer zelfs: ze verliezen onvermijdelijk, hun inzet zelf betekent reeds hun verlies, hun liefde is hun dood. (…)
 
uit: Een verlangen naar ontroostbaarheid

MartelaereEen verlangen naar ontroostbaarheid bevat twaalf essays over wezenlijke onderwerpen als leven en dood, kunst, schrijven, spreken en lezen, over „de kleur van klanken„, over „fictie„ in de literatuur en „het dagboek en de dood„. Wittgenstein is een van de telkens terugkerende namen, Freud een andere; Friedrich Nietzsche is de vrijwel onzichtbare toeschouwer. Zoals Herman de Coninck schrijft in het Nieuw Wereldtijdschrift:
„Patricia de Martelaere is de enige filosofe in dit taalgebied die van filosofie niet alleen iets onacademisch, iets begrijpelijks, maar ook iets aangrijpends kan maken. Denken is een ramp. De essays van De Martelaere zijn rampenplannen.„

“De essays van De Martelaere ontwijken niets en zijn daardoor op een glorieuze manier pijnlijk. Ze zijn briljant omdat ze nergens vaag zijn, terwijl ze toch de meest gevoelige onderwerpen behandelen.”
Carel Peeters in Vrij Nederland

Bron: meulenhoff.nl

de open samenleving

gelezen: Guy Verhoffstadt in Letter & Geest over Karl Popper
De essentie van een open samenleving is dus volgens Popper dat ze nooit af is. Ze laat zich steeds opnieuw verbeteren. En daarom laat ze conflicten tussen waarden toe. Dit is ook de essentie van de liberale democratie. De liberale democratie is de beschaafdste vorm van omgaan met conflicten tussen ideeën. Democratie is per definitie de staatsvorm die opteert voor de onperfecte samenleving. Het is de staatsvorm waarin geen grote beslissingen, maar dus evenmin grote foute beslissingen kunnen genomen worden. Ze volgt de methode van de kleine stappen, of wat Popper noemt de piecemeal-engineering. Dit in tegenstelling tot de zogenaamde social engineering van de totalitaire systemen of het historicisme.
 
Bron: trouw.nl

Karl Raimund Popper
Karl Popper(Wenen, 28 juli 1902 – Londen, 17 september 1994) was een Oostenrijks-Britse filosoof die algemeen wordt beschouwd als een van de grootste wetenschapsfilosofen van de 20e eeuw. Daarnaast was hij een belangrijk sociaal en politiek filosoof, een onversaagd verdediger van de liberale democratie en de principes van sociale kritiek waar deze op is gebaseerd, en een onwrikbaar tegenstander van autoritarianisme. Hij is het bekendst geworden door zijn weerlegging van het klassieke model van wetenschap als een proces van observatie en inductie, zijn pleidooi voor falsifieerbaarheid als criterium om wetenschap van non-wetenschap te scheiden en zijn verdediging van de ‘open maatschappij’.

Bron: nl.wikipedia.org

Nederland ikkje lenger så morsomt

Dit jaar is het honderdste sterfjaar van Edvard Grieg

Noorwegen staat dit jaar uitgebreid stil bij het 100e sterfjaar van zijn belangrijkste componist. Op de website grieg07.no die ter gelegenheid van dit Griegjaar in de lucht is, vond ik een interview met Grieg-vertolker Håkon Austbø¸. Ik ken geen Noors maar het is leuk om te ontcijferen. Austbø¸ woont al jaren in Nederland en geeft les aan het conservatorium in Amsterdam. Hij is ook verbonden aan het Skriabin Genootschap.

Edvard Grieg
Edvard Grieg in 1907

Nederland ikkje lenger så morsomt

(Nederland is niet langer zo leuk.
met dank aan Bart voor de vertaling.)

Etter å ha studert i Paris, busette du deg etterkvart i Nederland, der du tilbrakte dei neste omlag 20 åra. Så, i 2005 flytta du attende til Noreg. Kva er årsaka til at du no kom hit?

Det er vel flere grunner, noen er personlige, seier Austbø. – Men det er også fordi Nederland ikke er et så morsomt land som det var før.

Det har blitt et hardere og mer polarisert samfunn, enn det åpne, tolerante og frie samfunnet det var. Det har vært politiske mord, for eksempel i 2002-2003 da Pim Fortuyn, som var på vei til å vinne valget ble skutt. Så, to år etterpå var det det Theo van Gogh, en arrogant fyr, som blant annet laget en dokumentar som en kritikk mot islam, sammen med Ayaan Hirsi Ali. Van Gogh ble skutt av en ung fanatisk islamist – selv om det nok var Hirsi Ali de var ute etter.

Bron: grieg07.no

Guernica

vandaag is het 70 jaar geleden dat de nazi’s Guernica bombardeerden

Goya is niet de enige Spaanse schilder geweest die commentaar heeft gegeven op de waanzin van de oorlog. Het beroemdste anti-oorlogschilderij uit de geschiedenis is waarschijnlijk Guernica van Picasso. Jarenlang heeft het schilderij in het MOMA in New York gehangen. Toen dictator Franco eenmaal dood en de democratie hersteld was, mocht het schilderij weer naar Spanje komen. Deze zomer is het vijfentwintig jaar geleden dat ik in Madrid Picasso’s beroemdste schilderij zag. Vlak nadat het voorlopig een plek had gevonden in Casón del Buen Retiro, een dépendance van het Museo del Prado, ging ik het met mijn broer bekijken. Het werd gekoesterd als kroonjuweel. Ik herinner mij vooral nog de twee zwaar gewapende mannen van de guardia civil die het enorme schilderij flankeerden. Tegenwoordig is de Guernica te zien in het Centro de Arte Reina Sofí­a

Guernica
Guernica werd al snel hét monument tegen opkomend fascisme. Het schilderij reisde door Europa en Noord Amerika om mensen bewust te maken van tirannie en onderdrukking. Vanaf het begin van WO II was Guernica te zien in New York, waar het als brandpunt van politiek activisme fungeerde. Picasso had Guernica bestemd voor het Spaanse volk, maar hij weigerde het schilderij in Spanje tentoon te stellen zolang “publieke vrijheden en democratische instituten” Spanje werden onthouden. Na de dood van Franco, kreeg Guernica zijn plaats in Spanje na veertig jaar ballingschap in New York. Picasso wilde namelijk niet dat het schilderij in Spanje terugkwam zolang daar de democratie niet hersteld was.

Toen Parijs, waar hij in die tijd woonde, in 1940 werd bezet, kreeg Picasso in zijn atelier bezoek van enkele Duitse officieren. Zij wezen op een groot, somber doek in grijstinten: ‘Guernica’. “Haben Sie das gemacht?”, vroegen ze de schilder. “Nein, Sie”, antwoordde Picasso.

The Bombing of Guernica, 1937

uit de as herrezen

Vandaag is Boris Jeltsin begraven
vanuit de Christus de Verlosser Kathedraal in Moskou

De begrafenis van Boris Jeltsin vandaag was voor veel Russen in een ander opzicht ook een emotionele gebeurtenis: het was de eerste keer sinds de begrafenis van Tsaar Alexander III in 1894 dat er een staatshoofd vanuit de Russisch Orthodoxe Kerk begraven werd. In 113 jaar tijd, de hele 20e eeuw, was dat niet meer voorgekomen.

begrafenis

De begrafenisdienst vond plaats in de Christus de Verlosser Kathedraal in Moskou, hét symbool van de herrijzenis van het geloof in Rusland. Onder Stalin werd deze kathedraal in 1931 afgebroken, omdat hij op die plek een Sovjetpaleis wilde bouwen met een enorm beeld van Lenin erbovenop. Maar door de oorlog is daar nooit wat van gekomen. Uiteindelijk kwam er een zwembad op die plaats. Na de val van het communisme werd de kathedraal sinds 1995 in recordtijd herbouwd.

Christ Savior
een afbeelding van de oorspronkelijke Kerk in de negentiende eeuw
Christ Savior
de ruines in 1931
Christ Savior
de herrezen kathedraal vandaag de dag

Cathedral of Christ the Savior in Moscow

ANZAC day

vandaag is het in Australiëen Nieuw-Zeeland ANZAC-day
en worden de slachtoffers van de Slag om Gallipoli in 1915 herdacht
De Britse Oorlogsraad kwam met het idee een derde front te openen in Turkije omdat men dacht dat de loopgravenoorlog in het westen geen snel vooruitzicht op een overwinning bood. Het tweede front, het Russische front bood ook geen vooruitzicht op een snelle overwinning. Rusland was door de slag bij Tannenberg zodanig verzwakt dat zij voorlopig geen vuist meer kon maken. Een derde front bij de Dardanellen moest er voor zorgen dat Duitsland zijn krachten moest verdelen. Hierdoor konden de geallieerden dan aan het Westerse front Duitsland een beslissende slag toebrengen en de oorlog beëindigen. De zeestraat tussen de Egeïsche Zee en de Zee van Marmara noemt men de Dardanellen. Men zou proberen via deze zeestraat Rusland te bereiken. Het Turkse schiereiland Gallipoli begrenst de zeestraat in het noorden.
 
Bron: nl.wikipedia.org

gallipoliGallipoli (1981) van Peter Weir
In 1981 maakte de Australische regisseur Peter Weir, bekend van o.a. Picnic at Hanging Rock (1975), een film over deze veldslag met Mel Gibson en Mark Lee in de hoofdrol. De film gaat over twee jonge Australische mannen die met de ANZAC’s mee naar Europa komen om deel te nemen aan de Eerste Wereldoorlog. Ze worden naar Gallipoli gestuurd waar het onzinnige van de oorlog al snel duidelijk wordt.

Gallipoli, the movie

ANZAC Day – 25 April – is probably Australia’s most important national occasion. It marks the anniversary of the first major military action fought by Australian and New Zealand forces during the First World War. ANZAC stands for Australian and New Zealand Army Corps. The soldiers in those forces quickly became known as ANZACs, and the pride they soon took in that name endures to this day.

anzacday.org.au | anzac.govt.nz