Daags na de tentoonstelling Hollanders in Beeld in misschien wel het mooiste museum van Nederland, het Mauritshuis in Den Haag, wandel ik alle schilderijen nog eens na in de catalogus. De tentoonstelling is gemaakt in samenwerking met de National Gallery in Londen en was daar eerder dit jaar al te zien. In het voorwoord van de catalogus wordt opgemerkt dat de laatste grote overzichtstentoonstelling van Hollandse portretkunst alweer meer dan een halve eeuw geleden was.

Acht jaar geleden zag ik wel in hetzelfde Mauritshuis de tentoonstelling Rembrandt Zelf met uitsluitend zelfportretten van de meester. Maar Hollanders in beeld is veel breder opgezet en bestrijkt de hele zeventiende eeuw. Er is consequent gekozen voor portretten van (welgestelde) Hollanders, dus geen zelfportretten en tronies. Wel jammer, want daardoor ontbreekt het meisje met de parel van Johannes Vermeer. Maar die kun je gelukkig een verdieping lager bekijken, waar de topstukken van het Mauritshuis permanent hangen. wéll heel jammer is het ontbreken van een portret van Rembrandt’s leerling Jackob Backer. Deze van origine Friese schilder was in de jaren dertig en veertig samen met Rembrandt en Bartholomeus van der Helst een gevierd portretschilder in Amsterdam. Het Mauritshuis bezit nota bene vier schilderijen van hem waaronder het mooie portret de jongen in het grijs. Het is een gemiste kans dat hij niet samen met de andere Hollanders in beeld is gebracht en dat er zo aan Jackob Backer is voorbij gegaan…

Veel portretten komen uit de eigen collectie van het Mauritshuis (12) en de National Gallery, Londen (9). Bijzondere bruiklenen komen van Het Majesty Queen Elisabeth II (The Royal Collection, Londen) (2) en de Collectie Six, Amsterdam (2). Daarnaast zijn er bruiklenen van Het Rijksmuseum, Amsterdam (4), de Gemäldegalerie, Berlijn (4), de National Gallery of Art, Washington (4), en een groot aantal andere musea en particuliere collecties (34). Dat er geen bruiklenen zijn van het Metropolitan Museum, New York is niet zo verwonderlijk, want op dit moment is daar nog de grote publiekstrekker The Age of Rembrandt te zien. Op de website van het Mauritshuis zijn van een aantal portretten details te bekijken.

Frans Hals en Rembrandt zijn het sterkst vertegenwoordigd met resp. 14 en 11 portretten. De overige 41 werken komen van Ferdinand Bol, Gerard ter Borgh, Jan de Bray, Salomon de Bray, Jan Claesz, Pieter Codde, Jacob Gerritsz Cuyp, Gerrit Dou, Govaert Flinck, Adriaen Hanneman, Bartolomeus van der Helst, Gerrit van Honthorst, Thomas de Keyser, Nicolaes Maes, Michiel van Mierevelt, Frans van Mieris de Oude, Jan Mijtens, Jan Miense Molenaer, Paulus Moreelse, Caspar Netscher, Nicolaes Eliasz Pickenoy, Jan van Ravesteyn, Jan Steen, Abraham van den Tempel, Johannes Verspronck, Cornelis van der Voort en Emanuel de Witte.
De tentoonstellingen in Londen en Den Haag wijken wel iets van elkaar af maar de catalogus toont alle schilderijen.

Hollanders in beeld | catalogus

Henry van de Velde is vooral bekend als architect, maar geheel in de geest van zijn tijd was hij daarnaast een veelzijdig kunstnijveraar: hij ontwierp schilderingen, tapijten, meubels, zilver en keramiek en was een begenadigd boekverzorger. Het is voor het eerst dat de boekontwerpen van Henry van de Velde in een tentoonstelling bij elkaar worden gebracht. Van de Velde beschouwde het boek als leverancier van een dagelijkse dosis cultuur maar ook als monument voor de geest. Dit is terug te zien in zijn ontwerpen, waarin eenvoud en monumentaliteit hand in hand gaan. Zijn ontwerpen omspannen 50 jaar. In die periode ontwikkelt zijn werk zich van „ornament„ naar „lijn„; van Art Nouveau, een kunststroming met een decoratief karakter, naar Nieuwe Zakelijkheid, een stroming waarin eenvoud en functionaliteit een belangrijke rol spelen. In de tentoonstelling zijn niet alleen prachtige boekbanden en uitmuntende typografie te bewonderen, maar wordt ook een beeld gegeven van het ontstaan van de ontwerpen: er zijn schetsen, proeven en verschillende versies van hetzelfde ontwerp te zien.
 
Bron: meermanno.nl

Henry Van de Velde (1863 – 1957)
was een Vlaamse kunstschilder, ontwerper, vormgever en architect. Samen met Victor Horta kan hij beschouwd worden als één van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Art Nouveau. Van de Velde studeerde schilderkunst bij Charles Verlat aan de kunstacademie in Antwerpen en bij Carolus-Duran in Parijs. Hij schilderde in neo-impressionistische stijl (pointillisme) en werd in 1889 lid van de kunstenaarsgroep “Les XX” in Brussel. Vanaf 1892 verliet hij de schilderkunst en legde hij zich toe op de toegepaste kunsten (edelsmeedkunst, porselein en bestekken, modeontwerpen, tapijt- en stoffendesign) en ook op architectuur, met onder meer de bouw van zijn eigen woning in Ukkel, huis Bloemenwerf. Hij ontwierp ook interieurs en meubels voor de invloedrijke kunsthandel “L’ Art Nouveau“, van de galerijhouder Samuel Bing in Parijs in 1895. Ook stond Van de Veldes werk in het paviljoen van Bing op de Wereldtentoonstelling in 1900 in Parijs. Van de Velde werd beïnvloed door de Engelse Arts-and-craftsbeweging met John Ruskin en William Morris en was één van de eerste architecten en meubelontwerpers die in een abstracte stijl met gebogen lijnen werkte. Van de Velde verzette zich tegen het kopiëren van historische stijlen en koos beslist voor een originele (in de zin van oorspronkelijke) vormgeving. Hij wilde de banaliteit en de lelijkheid uit ‘s mensen geest verdringen.
Bron: nl.wikipedia.org

henry-van-de-velde.com