Maandelijks archief: januari 2011

Napoleon en zijn schilders [ 7 ]

Louis-François Lejeune (1775-1848)
en Denis Auguste Marie Raffet (1804-1860)
 

Weinig historische figuren zijn zo vaak geschilderd als Napoleon Bonaparte. Niet alleen tijdens zijn bewind maar ook tijdens de Restauratie bleven schilders historische gebeurtenissen vastleggen met Napoleon in het centrum van de aandacht. Tijdens de dictatuur en het Franse keizerrijk (1799-1814) was de ‘fotorealistische’ classicistische stijl de officiële stijl.

Louis-François Lejeune werd opgeleid als schilder op het atelier van Pierre-Henri de Valenciennes. Na de Franse Revolutie meldde hij zich, zoals veel andere jonge kunstenaars, in 1792 aan als vrijwilliger bij de Compagnie des arts de Paris. Hij werd sergeant en nam deel aan de veldtocht naar ons land in de winter van 1794-1795. Na de Slag bij Marengo die hij niet alleen geschilderd heeft, maar waaraan hij ook heeft deelgenomen, werd hij bevorderd tot kapitein. Na de overwinning bij Saragossa in 1808 werd hij tenslotte kolonel.

De Slag bij Marengo was een veldslag op 14 juni 1800, tijdens de Tweede Coalitieoorlog. De veldslag vond plaats nabij Alessandria in Piemonte (Noordwest-Italië), tussen Franse troepen (onder bevel van Napoleon Bonaparte) en Oostenrijkse troepen. Hoewel de veldslag ternauwernood door de Fransen werd gewonnen, presenteerde Napoleon de slag als een glorieuze overwinning die de oorlog in het voordeel van Frankrijk besliste. In werkelijkheid was het generaal Moreau die met de Slag bij Hohenlinden op 3 december 1800 de doorslaggevende overwinning op Oostenrijk behaalde.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Louis-Francois Lejeune
Louis-François Lejeune 1801
de Slag bij Marengo op 14 juni 1800
The German campaign of 1806 brought Louis-François Lejeune to Munich, where he visited the workshop of Alois Senefelder, the inventor of lithography. Lejeune was fascinated by the possibilities of the new method and whilst there he made the drawing on stone of his famous Cossack (printed by C. and ~f. Senefelder, 1806). Whilst he was taking his dinner, and with his horses harnessed and waiting to take him back to Paris, one hundred proofs were printed, one of which he subsequently submitted to Napoleon. The introduction of lithography into France was greatly due to the efforts of Lejeune.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Denis Auguste Marie Raffet
Denis Auguste Marie Raffet
lithografie van Italiaanse soldaten

Denis Auguste Marie Raffet (1804-1860) maakte dankbaar gebruik van de lithografie die door Lejeune in Frankrijk was geïntroduceerd. Tijdens de Restauratie werd hij vooral bekend met zijn litho’s over de Napoleontische veldtochten voor verschillende boeken waaronder de Histoires van Adolphe Thiers.

Key Painting First Empire [ napoleon.org ] | histoire-image.org

oudtestamentische wreedheid

gezien op RTL 7 : Cape Fear (1991) van Martin Scorcese

Cape Fear filmposter 1962Twintig jaar geleden maakte Martin Scorcese een remake van de thriller Cape Fear uit 1962. De twee hoofdrolspelers van toen, Robert Mitchum en Gregory Peck, kregen in deze remake allebei een kleine rol. De originele filmscore van Bernard Herrmann werd door Elmer Bernstein opnieuw georchestreerd. Voor mij was dat laatste een reden om naar deze remake te kijken, want ik ben een liefhebber van Herrmann‘s filmmuziek. Bovendien zijn er nog fragmenten toegevoegd uit de score die Herrmann schreef voor de Hitchcockfilm Torn Curtain (1966). Deze werd door de master of suspense geweigerd waardoor in 1966 een abrupt einde kwam aan hun unieke samenwerking. Tot aan Herrmann‘s dood op 24 december 1975 zouden ze geen contact meer hebben. Hitchcock overleed zelf op 29 april 1980.

Scorcese pakte voor deze thriller een hele trukendoos uit, waarbij de geest van Hitchcock duidelijk aanwezig is. Emoties worden ingekleurd met visuele effecten die rond 1960 in de mode waren. Zo zijn negatiefbeelden gebruikt om angst en waanzin te verbeelden. Een rood filter stuurt onze staat van bewustzijn richting nachtmerrie, aangevuld met de muzikale adrenaline van Herrmann.

You’re scared. But that’s Ok.
I want you to savor that fear.
The south was born in fear.
Fear of the Indian, fear of the slave, fear of the damn Union.
The south has a fine tradition
of savoring fear.

Claude Kersek (in Cape Fear)

Vooral in de combinatie van excessief geweld met verwijzingen naar Bijbelteksten, moet deze remake van Scorcese een bron van inspiratie zijn geweest voor Quentin Tarantino die twee jaar later met Pulp Fiction de intelligent gemaakte ranzige B-film zowel bij het grote als bij het elitaire publiek tot A-film zou weten te verheffen. Ook al kijk ik helemaal niet graag naar Oudtestamentische wreedheid, de score van Bernard Herrmann, de cinematografie van Freddie Francis en het perfectionisme van Martin Scorcese transformeren de pulp tot een briljant gestyleerde thriller.

Cape Fear
de reflecties van het bord Cape Fear in het water zijn niet in spiegelbeeld en roepen daardoor een nachtmerrieachtige sfeer op.
De regisseur blaast de conventies van de B-film op tot het weer kunst wordt, en zag hier duidelijk gelegenheden om een aantal nieuwe visuele trucs uit te proberen – het gebruik van een negatief-effect, bijvoorbeeld, en het invoegen van shots zoals een reflectie in water die géén spiegelbeeld-weerspiegeling geeft. Ondersteund door een score die bijna rechtstreeks uit de originele film afkomstig is, weet Scorsese hier een bombastisch, intelligent spektakel op te bouwen.
 
Bron: digg.be

Cape Fear [ imdb.com ]

Napoleon en zijn schilders [ 6 ]

Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson (1767-1824)
 

Weinig historische figuren zijn zo vaak geschilderd als Napoleon Bonaparte. Niet alleen tijdens zijn bewind maar ook tijdens de Restauratie bleven schilders historische gebeurtenissen vastleggen met Napoleon in het centrum van de aandacht. Tijdens de dictatuur en het Franse keizerrijk (1799-1814) was de ‘fotorealistische’ classicistische stijl de officiële stijl.

Girodet
Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson
Napoleon ontvangt de sleutel van de stad Wenen bij Schloss Schonbrunn op 13 november 1805
Napoleon receives the keys of Vienna, Schloss Schonbrunn, 13th November 1805. Vienna fell to the French during the War of the Third Coalition. Less than three weeks later the war ended after Napoleon decisively defeated the combined armies of Russia and Austria at the Battle of Austerlitz.
 
Bron: heritage-images.com
Girodet
detail van bovenstaande schilderij

Key Painting First Empire [ napoleon.org ] | histoire-image.org

Napoleon en zijn schilders [ 5 ]

François Gérard (1770-1837)
 

Weinig historische figuren zijn zo vaak geschilderd als Napoleon Bonaparte. Niet alleen tijdens zijn bewind maar ook tijdens de Restauratie bleven schilders historische gebeurtenissen vastleggen met Napoleon in het centrum van de aandacht. Tijdens de dictatuur en het Franse keizerrijk (1799-1814) was de ‘fotorealistische’ classicistische stijl de officiële stijl.

François Gérard
François Gérard
tweemaal Napoleon ten voeten uit

staatsieportretten van Napoleon door Ingres, Lefevre en Gérard

Napoleon en zijn schilders [ 4 ]

Claude Gautherot (1769-1825)
 

Weinig historische figuren zijn zo vaak geschilderd als Napoleon Bonaparte. Niet alleen tijdens zijn bewind maar ook tijdens de Restauratie bleven schilders historische gebeurtenissen vastleggen met Napoleon in het centrum van de aandacht. Tijdens de dictatuur en het Franse keizerrijk (1799-1814) was de ‘fotorealistische’ classicistische stijl de officiële stijl.

Gautherot
Claude Gautherot 1808
toespraak van Napoleon voor de aanval op Augsburg op 12 oktober 1805

Dictators houden van de gepolijste en realistische weergave omdat deze net als een foto brandschoon en puntgaaf de Enige Werkelijkheid pretendeert weer te geven. In de tijd van Napoleon werden overigens al primitieve foto’s gemaakt. Thomas Wedgwood slaagde hier in 1802 als eerst in, maar hij had nog geen fixeermiddel en zijn „foto’s„ konden alleen in een donkere kamer bij kaarslicht worden bekeken. Pas in 1839 zou Sir John Herschel natriumthiosulfaat gebruiken voor het fixeren van foto’s. Maar tot ver in de negentiende eeuw zouden historische gebeurtenissen nog geschilderd moeten worden. Schilders manipuleerden tegen forse betaling de geschiedenis from scratch. Manipulatie van de zichtbare werkelijkheid noemen we in de 21e eeuw photoshoppen. Vóór de fotografie was dus álles ‘gephotoshopt’!

Gautherot
detail

Key Painting First Empire [ napoleon.org ] | histoire-image.org

Napoleon en zijn schilders [ 3 ]

Paul Delaroche (1797-1856)
 

Weinig historische figuren zijn zo vaak geschilderd als Napoleon Bonaparte. Niet alleen tijdens zijn bewind maar ook tijdens de Restauratie bleven schilders historische gebeurtenissen vastleggen met Napoleon in het centrum van de aandacht. Tijdens de dictatuur en het Franse keizerrijk (1799-1814) was de ‘fotorealistische’ classicistische stijl de officiële stijl.

Delaroche
Paul Delaroche 1850
Napoleon trekt over de Alpen
Arthur George, Third Earl of Onslow, who had a large Napoleonic collection, was visiting the Louvre with Paul Delaroche in 1848 and commented on the implausibility and theatricality of David‘s painting. He commissioned Delaroche to produce a more accurate version which featured Napoleon on a mule. While Delaroche‘s painting is more realistic than the symbolic heroic representation of David, it was not meant to be demeaning – Delaroche admired Bonaparte and thought that the achievement was not diminished by depicting it in a realistic fashion.
 
Bron: en.wikipedia.org
Delaroche
Napoleon trekt over de Alpen (detail)

l’ Histoire par l’ Image [ histoire-image.org ]

in communio

gisterenavond bij Tegenlicht: De wereld na Wikileaks

In het laatste deel van een tweeluik over Wikileaks had de jonge filosoof en hoofdredacteur van nrc.next Rob Wijnberg gesprekken met drie kenners: de Engelse arts en conservatieve denker Theodore Dalrymple, de Canadese mediasocioloog Derrick de Kerckhove en de Amerikaanse technologiegoeroe Kevin Kelly. Hoe ziet volgens hen de wereld na Wikileaks eruit?

Theodore DalrympleIn het artikel What’s Really Wrong with WikiLeaks – The dissolution of privacy is a fundamental aim of totalitarianism op de website city-journal.org meent Theodore Dalrymple dat Wikileaks op den duur leidt tot een dictatuur van geveinsde deugdzaamheid. Volgens Dalrymple hebben we juist geheimen nodig om eerlijk tegenover elkaar te kunnen zijn.

In effect, WikiLeaks has assumed the role of censor to the world, a role that requires an astonishing moral grandiosity and arrogance to have assumed.

Theodore Dalrymple

Derrick de KerckhoveWanneer Derrick de Kerckhove de stelling van Dalrympe krijgt voorgelegd (“Wikileaks presenteert zich als het morele gezag in de wereld.”), begin hij hard te lachen. “It’s show man! it’s all public show.” Hij vergelijkt het zelfs met de klassieke satires uit de oudheid. “Het is niet moralistisch, het is satirisch.” Jammer dat de interviewer hem op dat moment niet confronteerde met de Collatoral Murder video, waarin Wikileaks zich wel degelijk opwerpt als morele politieagent. Als beheerder van het erfgoed van Marshall MacLuhan is De Kerckhove een veel gevraagd spreker. Onlangs noemde hij Julian Assange in een interview met Eugenio Occorioso in La Repubblica nog een kunstenaar. The medium is the massage

Het is een baanbrekende moment in de overgang naar democratie, transparantie.
Assange is een kunstenaar.

Derrick de Kerckhove

Kevin KellyDe Amerikaanse technologiegoeroe Kevin Kelly is ervan overtuigd dat we op de drempel staan naar een nieuw zelfbewustzijn. Evenals Derrick de Kerckhove is hij bereid om onze idee van de privépersoon los te laten. Is dat niet uitvinding uit de Verlichting, toen de mens zijn individualiteit ontdekte en van het genot proefde een ik te zijn. Maar op het internet waar iedereen met iedereen kan communiceren, is het volgens Kellyde vraag geworden waar het ik ophoudt en waar de ander begint.

We hebben nu een uitvinding die de keuzevrijheid geeft om geheimen wel of niet te publiceren en dat is een klein goed waardoor de balans positief doorslaat.

Kevin Kelly

Het was een boeiende aflevering van Tegenlicht, maar door de samenwerking met nrc.next was de insteek vooral journalistiek. De stellingen van Dalrymple, De Kerckhove en Kelly riepen bij mij vragen op die helemaal niet aan bod kwamen. Kevin Kelly die diep inging op de gevolgen van de sociale media op ons zelfbewustzijn, gebruikte het woord ‘individu’ en ‘persoon’ dwars door elkaar. Terwijl zijn toverwoorden ‘sharing’ en ‘connected’ waren, gebruikte hij telkens het woord individu, dat juist ‘ondeelbaar’ betekent. Essentieel voor het menselijk zelfbewustzijn is dat het zich kan mede-delen en daarin ligt de openheid en mogelijkheid tot communio met het andere. Hij is in de eerste plaats persoon en heeft een diep verlangen te communiceren, te delen met anderen, maar ook behoefte aan intimiteit, om het geheim van zijn leven te delen met zijn geliefde. In zijn persoon-zijn ligt ook zijn geluk, want een mens die niet kan of wil delen, is een eenzaam individuum.

Deze spirituele dimensie kwam in de hele uitzending niet aan bod en dat is wel jammer. Interviewer Rob Wijnberg heeft met zijn boek Boeiuh! juist een hartstochtelijk pleidooi geschreven om het hart meer te laten spreken in een wereld waarin vooral de jeugd wordt platgeslagen door een overload aan informatie. Veel jonge mensen zijn hun innerlijke oriëntatie kwijtgeraakt. Gisterenavond was de filosoof Wijnberg wel erg journalistiek bezig, maar dat kwam vooral doordat Tegenlicht en NRC zich concentreerden op informatie en kennis, en dus op de macht in de wereld. De wijsheid waarvan gezegd wordt dat ze in het hart woont, bleef buiten beeld. Journalisten proberen informatie te filteren en het gat tussen de burger en de overheid te verkleinen. Een rechtvaardige verdeling van informatie (dus transparantie) is de heilige graal van de vrije pers. Maar omdat de journalist handelt in informatie, blijft hij tot op zekere hoogte zelf ook weer binnen een machtsspel gevangen. Elke hoofdredacteur heeft graag zijn scoop. De jacht op de cables van Wikileaks haalde niet het mooiste naar boven bij de rivaliserende NRC en NOS. Waar kennis is, is macht. Ook al duurt een kennismonopolie volgens Kevin Kelly steeds korter, een klein tijdsverschil maakt uit wie de macht en de scoop heeft.

Wijsheid dient het algemene belang en vraagt vaak om persoonlijke offers. Misschien is ze daarom minder geliefd dan informatie en kennis. Eén ding is zeker: Er is een overvloed aan informatie en een tekort aan wijsheid.

Tegenlicht | De wereld na Wikileaks door Rob Wijnberg in NRC.next
Nederlandse vertaling van Dalrymples artikel in de Volkskrant