Maandelijks archief: februari 2011

happy 1960

zondagmiddag gezien op Een: The Apartment (1960)

The ApartmentNa Sunset Boulevard (1950) en Sabrina (1954) was op de Belgische zender Een afgelopen zondagmiddag The Apartment (1960) te zien. Een jaar na het succes van Some like it hot (1959) was het alweer raak voor Billy Wilder. The Apartment werd genomineerd voor tien Academy Awards en wist er vijf te verzilveren. Billy Wilder won zelf de tandem voor de beste regie en het beste draaiboek. Wat mij onmiddellijk opviel, is de parallel met de tv-serie Mad Men waarin eveneens de huwelijkse ontrouw in de corporate world van Manhattan anno 1960 breed wordt uitgemeten. Het verzekeringskantoor uit The Apartment dateert uit dezelfde tijd als het reclamebureau Sterling Cooper uit Mad Men. Om de werkvloer nog imposanter te laten lijken, bedacht art director Alexandre Trauner een optische truc en manipuleerde het perspectief. De bureaus op de voorgrond zijn groter dan de bureaus op de achtergrond en ook het personeel op de achtergrond is kleiner dan op de voorgrond. The Apartment speelt zich af in november en december 1959 en eindigt op nieuwjaarsdag 1960.

kantoor uit The Appartment
het verzekeringskantoor uit The Apartment
I work on the 19th floor – Ordinary Policy Department – Premium Accounting Division – Section W – desk number 861

C. C. Baxter in The Apartment

On November 1st, 1959, the population of New York City was 8,042,783. If you laid all these people end to end, figuring an average height of five feet six and a half inches, they would reach from Times Square to the outskirts of Karachi, Pakistan. I know facts like this because I work for an insurance company – Consolidated Life of New York. We’re one of the top five companies in the country. Our home office has 31,259 employees – which is more than the entire population of Natchez, Mississippi. I work on the 19th floor – Ordinary Policy Department – Premium Accounting Division – Section W – desk number 861. My name is C. C. Baxter – C. for Calvin, C. for Clifford, however most people call me Bud. I’ve been with Consolidated for three years and ten months and my take-home pay is $94.70 a week. The hours in our department are 8:50 to 5:20 – they’re staggered by floors, so that sixteen elevators can handle the 31,259 employees without a serious traffic jam. As for myself, I very often stay on at the office and work for an extra hour or two, especially when the weather is bad. It’s not that I’m overly ambitious, it’s just a way of killing time, until it’s all right for me to go home. You see, I have this little problem with my apartment…I live in the West Sixties, just half a block from Central Park. My rent is $85 a month. It used to be eighty until last July when Mrs. Lieberman (Frances Lax), the landlady, put in a second-hand air conditioning unit. It’s a real nice apartment – nothing fancy – but kind of cozy – just right for a bachelor. The only problem is – I can’t always get in when I want to.
 
Bron: voiceover aan het begin van de film
The Apartment trailer

Joanie: How about a movie? Have you seen The Apartment?
Sterling: I went last week with Mona and Margaret.
Joanie: I hear Shirley Maclaine is good.
Sterling: Oh please, a white elevator operator? And a girl at that? I want to work at that place!
Joanie: [turning on him] Oh, I bet you do. The way those men treated that poor girl, handing her around like a tray of canapes. She tried to commit suicide.
Sterling: So you saw it, huh?
(uit: Mad Men, seizoen 1 – episode 10)

Before Mad Men, there was The Apartment | The Apartment [ filmsite.org ]

compassie

gisterenavond gezien bij BNN : Freaks (1932)

Gisterenavond vierde BNN het 10-jarige bestaan van de reeks Je zal het maar hebben over (voornamelijk jonge) mensen met een handicap. In het kader daarvan werd de klassieker Freaks van Tod Browning uitgezonden. Deze cultfilm uit 1932 is controversieel omdat er echte gehandicapten in meespelen.

Freaks
Prince Randian (The Living Torso) en Johnny Eck (Half Boy) zijn door hun handicap een attractie geworden en spelen in Freaks zichzelf als deze attractie

Freaks is losjes gebaseerd op Spurs, een kort verhaal van Tod Robbins. Het is een soort sprookje met een duidelijke boodschap. Lach je een van deze kwetsbare wezens uit, dan lach je ze allemaal uit. Vergeet niet dat ze dezelfde gevoelens hebben als elk ander mens. Een uitstekende themafilm!

Freaks
De vamp Cleo en de verliefde dwerg Hans

Freaks is een ongemakkelijke film omdat we geconfronteerd worden met de schijnbare willekeur van de natuur. Wij hadden zelf evengoed geboren kunnen worden met een mismaakt lichaam, zonder ledematen of met een gekrompen hoofd. Deze relativering versterkt zowel compassie als dankbaarheid. Cleo de acrobate met het perfecte lichaam voelt niet mee met de misdeelden en denkt alleen aan haar eigen voordeel. In haar wereld is er alleen plaats voor sterke en mooie exemplaren zoals zijzelf en de bodybuiler Hercules. Deze laatste ziet er overigens uit als een fascist met zijn korte broek en opgeschoren haar, conform de mode van 1932. Wanneer ze merkt dat Hans, een dwerg met een zuiver hartje, verliefd op haar is, maakt ze hier misbruik van en vraagt ze hem telkens om geld. Haar medogenloze houding vraagt natuurlijk om een afstraffing…

Freaks [ imdb.com ] | fragment uit Freaks | The making of Freaks

ben ick van Duytschen bloet

vorig weekend in Emmerich gekocht:
Die Deutschen und ihre Mythen van Herfried Münkler

Die Deutschen und ihre MythenTerwijl de meeste naties hun nationale mythen konden blijven koesteren, heeft het mythegevoelige Duitse volk na 1945 afstand moeten doen van zijn mythen, die sinds het Duitse Keizerrijk als brandstof werden gebruikt voor kwaadaardige politieke doeleinden. Duitse mythen waren na de oorlog taboe geworden. Toen de Duitse kunstenaar Anselm Kiefer in de jaren zeventig zich met het pijnlijke Duitse verleden ging bezighouden en de mythen als het levenssap uit dat verleden in zijn werk perste, was dat nog zeer omstreden.

Maar sinds de Duitse Eenwording van 1990 is er een verandering gekomen in het historische bewustzijn van onze oosterburen. De documentaireserie Die Deutschen van de ZDF laat zien dat de Duitsers de zwartste bladzijde uit hun nationale geschiedenis verwerkt lijken te hebben. Er is weer ruimte voor het Duitse verleden van vóór het nationaal-socialisme en dat verleden mag weer bepalend zijn voor de Duitse identiteit. Een Duitser die zich niet schaamt voor zijn eigen nationaliteit wordt niet meer voor neo-nazi aangezien. Die Deutschen und ihre Mythen van Herfried Münkler past in het jongste historische onderzoek naar de Duitse identiteit. Veertig jaar geleden was de tijd voor een dergelijke studie nog niet rijp geweest. Maar twintig jaar na de Duitse hereniging mag een Duitser weer schrijven over de Duitsers en hun mythen.

Die Nibelungen 1924
Die Nibelungen Siegfried, 1924
een film van Fritz Lang
Nationalmythen beschwören Gestalten der Vergangenheit,
um Zukunft zu garantieren.
Sie erheben den Anspruch, die Geschichte der Nation nicht nur zu deuten, sondern ihren Fortgang zu strukturieren.

Herfried Münkler

In het laatste kwart van de negentiende eeuw was het jonge Duitse Keizerrijk (1871-1918) een El Dorado van politiekgeladen mythen. Nadat Pruisen het Franse Keizerrijk had verslagen, werd Duitsland onder Pruisische leiding het nieuwe keizerrijk in Europa en Frankrijk werd gedegradeerd tot republiek. Met talloze monumenten werd de superioriteit van Duitsland ten opzichte van Frankrijk gevierd. De Duitsers identificeerden zich met de Germanen die de machtige Romeinen buiten de deur hadden weten te houden. Dat was de Franken nooit gelukt! Deze identificatie met de Germaanse voorouders zou in het nationaal-socialisme het heidendom doen herleven. In de negentiende eeuwse mythevorming rond Hermann der Cherusker en natuurlijk Siegfried der Drachentöter, werd het levenssap uit de heidense wortels van Germania door de stam van het Keizerrijk opgezogen en zou een halve eeuw later gegist zijn tot het giftige brouwsel van arianisme en anti-semitisme.

Friedrich Tüshaus
Friedrich Tüshaus 1876, Schlacht zwischen Germanen und Römern am Rhein

In het bovenstaande schilderij van de vergeten schilder Friedrich Tüshaus verslaan de Germanen de Romeinen aan de Rijn. Het schilderij heeft een sterke politieke lading. Het gaat niet alleen over de Germaanse superioriteit over de Romeinen, maar ook over het pauselijke Rome. Het Duitse Keizerrijk was een uitvinding van het protestantse Pruisen dat zichzelf zag als de erfgenaam van Luther en de erfvijand van Rome.

Herfried Münkler schreibt über die Deutschen und ihre Geschichte im Spiegel ihrer Mythen. Dabei erweckt er alte Sagen – etwa um die Nibelungen - zu neuem Leben, besichtigt schicksalhafte Orte wie Weimar, Nürnberg oder den Rhein und lässt historische Persönlichkeiten wie Hermann den Cherusker, Friedrich den Großen oder den Papst auftreten – selbst die D-Mark fehlt nicht in diesem Reigen. In einer großen historischen Analyse zeigt Münkler, wie Mythen unsere nationale Identität geformt haben und welch motivierende und mobilisierende Kraft ihnen eignet – im Positiven wie im Negativen. Denn in der deutschen Geschichte gingen Mythos und Politik stets Hand in Hand. So dienten die Schlacht im Teutoburger Wald oder der Drachentöter Siegfried der inneren Militarisierung der Deutschen, und das “Unternehmen Barbarossa” führte sie direkt in den Untergang. Nach 1945 erblühte die Bundesrepublik im Mythos vom “Wirtschaftswunder”, die DDR richtete sich am “antifaschistischen Widerstand” auf. Heute dagegen ist Deutschland ein mythenarmes Land – ist das ein Fluch oder ein Segen?
 
Bron: Klappentext – Die Deutschen und ihre Mythen, Rowohlt Taschenbuch Verlag

Die Deutschen und ihre Mythen [ arte.tv ] | boekbespreking [ literaturkritik.de ]

Amerikaanse Burgeroorlog [ 13 ]

Sesquicentennial of the American Civil War 2011-2015
tientallen websites herdenken de Amerikaanse Burgeroorlog

civil warEen tijd geleden vroeg iemand mij wat ik nu precies met die Amerikaanse Burgeroorlog heb. Ik weet niet wat toen mijn antwoord was, maar sindsdien heb ik voor mijzelf verschillende antwoorden gevonden. In de eerste plaats is er de hartverscheurende tragiek. De Amerikaanse Burgeroorlog was een broedermoord, waarbij beide partijen zichzelf voor de Goede Zaak vrijwillig hebben doodgevochten. Een burgeroorlog is natuurlijk even verschrikkelijk als elke andere oorlog, maar wanneer een volk tegen zichzelf opstaat, wordt pas duidelijk dat elke oorlog in wezen een broedermoord is.

Dan is er de historische dimensie. De strijd tussen de Noordelijke en Zuidelijke staten was een botsing tussen de geïndustrialiseerde maatschappij en het feodalisme, tussen de moderniteit en het verleden. Soms zie ik het ook als een botsing tussen Verlichting en Romantiek. De Verlichting had halverwege de negentiende eeuw de geest van het realisme aangenomen. In de Angelsaksische wereld had het realisme zich vooral uitgewerkt in het utilitarisme dat een stuwende kracht was achter de technologische en economische vooruitgang. De Romantiek was intussen sceptisch over de moderniteit en bleef het verleden en de tradities koesteren.

civil warTerwijl het Noorden in snel tempo industrialiseerde, was het Zuiden met zijn uitgestrekte katoen- en tabakplantages een aan de tradities gebonden wereld gebleven. Het Zuiden was voornamelijk agrarisch, aristocratisch, met de aarde verbonden en ook minder eenduidig en daardoor geheimzinniger dan het Noorden waar pragmatisme domineerde. In het Zuiden heerste romantiek en bleef men trouw aan tradities. Een daarvan was de slavernij. Rond 1860 waren er in het Zuiden vier miljoen Afrikaanse slaven op een totale bevolking van negen miljoen. De Zuidelijke staten wilden geen afstand doen van de slavernij omdat dit de pijler was van hun monopolie in de katoenproductie. Het Noorden dat rond 1860 door de industrialisatie machtig was geworden, probeerde het Zuiden haar waarden op te leggen. Toen in januari 1861 de Republikein Abraham Lincoln als president geïnstalleerd was, scheidden de Zuidelijke staten zich een voor een af. Lincoln wist zich in zijn strijd tegen de slavernij verzekerd van Europese steun omdat slavernij in de westerse wereld een anachronisme was geworden en weerzin opriep. De morele superioriteit waarmee republikeins Amerika de anderen met geweld Verlichtingsidealen opdringt, is na de overwinning van de Unie alleen maar toegenomen en tot in de eenentwintigste eeuw, tot in Irak en Afghanistan actueel gebleven. Ook dat is een reden dat ik mij voor de Amerikaanse Burgeroorlog interesseer. Door het bestuderen van deze geschiedenis, leer je de ziel kennen van het (nog altijd) machtigste land ter wereld.

Freedom, Sacrifice, Memory

Er wordt wel eens gezegd dat de Amerikaanse Burgeroorlog een voortzetting was van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. In de Declaration of Independence die zich beroept op het Verlichtingsideaal dat alle mensen gelijke rechten hebben, was oorspronkelijk ook een passage opgenomen waarin de slavernij verworpen wordt. Toch durfde men het in 1776 nog niet aan het Verlichtingsideaal van de gelijkheid in de praktijk te brengen, omdat men bang was voor de sociale gevolgen. Zo tikte in het hart van de Verenigde Staten een tijdbom die 85 jaar later zou ontploffen en de Unie zou verscheuren.

1861: Hell Breaks Loose
Met het bombardement op Fort Sumter (12-13 april 1861) brak de Amerikaanse Burgeroorlog uit

In de Verenigde Staten is de Civil War nog springlevend. Op 12 april 2011 is het precies 150 jaar geleden dat het eerste schot gelost werd en deze verschrikkelijke oorlog begon. Talloze bladen, websites en programma’s besteden aandacht aan de zogenaamde sesquicentennial, die tot in 2015 duurt. Voor Amerikanen is de aanstaande herdenking van het grootste oorlogstrauma op eigen bodem een oefening in Amerikaans collectief bewustzijn.

Understanding our past
embracing our future

De meeste staten waar de burgeroorlog heeft gewoed, hebben speciale herdenkingswebsites waaronder Arkansas, Connecticut, Georgia, Illinois, Kentucky, Mississippi, Missouri, National Park Service, New Jersey, New York, North Carolina, Ohio, Oklahoma, Pennsylvania, South Carolina, Tennessee en, natuurlijk Virginia.

alle posts uit deze reeks | Civil War Trust [ civilwar.org ]

Amerikaanse Burgeroorlog [ 12 ]

opnieuw gezien: Gettysburg (1993)
en gelezen: The Killer Angels (1974) van Michael Shaara

GettysburgDe film Gettysburg uit 1993 is een nauwgezette reconstructie van de Battle of Gettysburg (1-3 juli 1863). Voor deze film waren de rechten gekocht van The Killer Angels, de roman van Michael Shaara die in 1975 de Pulitzer Prize won. Volgens velen is dit een van de beste romans over de Amerikaanse Burgeroorlog. “The best and most realistic historical novel about war that I have ever read.” is de aanbeveling van generaal H. Norman Schwarzkopf op de omslag. Het boek, waarvan meer dan 2,5 miljoen exemplaren werden verkocht, geeft een gedetailleerde reconstructie van deze traumatische veldslag die het keerpunt in de oorlog betekende. Vanuit de positie van verschillende historische figuren aan beide kanten, wordt beschreven wat zich werkelijk aan en achter het front heeft afgespeeld. Shaara gebruikte de memoires van de geconfedereerde generaal James Longstreet als primaire bron. Deze generaal die vanwege zijn Nederlandse afkomst ook wel the Dutchman werd genoemd, was sinds de tragische dood van Stonewall Jackson de rechterhand van Robert E.Lee.

The Killer AngelsDe film volgt het boek in de filosofische bespiegelingen over de Amerikaanse Burgeroorlog en oorlog in het algemeen, al zijn er zeer grote verschillen. De titel van de roman The Killer Angels komt in de film uit een dialoog tussen de brigadier generaal Joshua Lawrence Chamberlain en de door Michael Shaara verzonnen Ier Buster Kilrain. De eerste een idealist, de tweede een realist. Hoewel ze er heel andere opvattingen op na houden, is er een hechte band tussen de twee en weerhoudt het afgestompte leven aan het front hen niet van een eerlijk gesprek over hun diepste motieven om aan deze oorlog deel te nemen. Chamberlain vecht voor de vrijheid van de zwarte Amerikanen omdat hij ervan overtuigd is dat elk mens een drager is van de goddelijke vonk. De mens is een wonderlijk wezen, gelijk een engel, meent hij. “Well, if he’s an angel, all right. But he damn well must be a killer angel.“, merkt zijn metgezel op.

Kees van Oostrum was voor deze film verantwoordelijk voor de cinematografie en Barbara Haberecht voor de set decoration. In de film werden hier en daar tableau vivants opgenomen van bekende schilderijen, die de gemiddelde Amerikaan wel kent: de dood van generaal Wolfe door Benjamin West en gevangenen aan het front door Winslow Homer. Beide schilderijen gaan zelf helemaal niet over de Slag bij Gettysburg, maar doordat het Amerikaanse iconen zijn, ankeren ze het medium film in de Amerikaanse geschiedenis.

Winslow Homer
The material that Homer collected as an artist-correspondent during the Civil War provided the subjects for his first oil paintings. In 1866, one year after the war ended and four years after he reputedly began to paint in oil, Homer completed this picture, a work that established his reputation. It represents an actual scene from the war in which a Union officer, Brigadier General Francis Channing Barlow (1834–1896) captured several Confederate officers on June 21, 1864. The background depicts the battlefield at Petersburg, Virginia. Infrared photography and numerous studies indicate that the painting underwent many changes in the course of completion.
 
Bron: metmuseum.org

alle posts uit deze reeks | The Killer Angels [ en.wikipedia.org ]