“At the heart of good history is a naughty little secret: good storytelling” De Amerikaanse journalist en scenarist Stephen Schiff ziet in het hart van de geschiedenis geen kroniek maar een vertelling. Officiële geschiedschrijving is vaak zakelijk, een chronologie van gebeurtenissen, terwijl ‘kleine’ geschiedenis de nadruk legt op onze persoonlijke beleving. En om dat laatste gaat het natuurlijk als je geschiedenis wilt laten leven. Een vraag als “waar je was toen je van de moord op John F. Kennedy hoorde?” plaatst de wereldgeschiedenis in het kader van ons persoonlijke leven. Iedereen die het bewust heeft meegemaakt, weet dat het om 22 november 1963 gaat. Zoals we in Nederland weten dat Pim Fortuyn op 6 mei 2002 werd vermoord. Matthew Weiner en de scenaristen die aan Mad Men werken, kennen het geheim waarover Stephen Schiff spreekt…

Deze maand komt de Nederlandse DVD-box van het vierde seizoen van Mad Man (1964-1965) op de markt. Voordat ik ga kijken, draai ik nog een keer de 13 afleveringen van het derde seizoen, dat zich afspeelt in mijn geboortejaar 1963. De moord op Kennedy zit er in (episode 12, The Grown Ups) en nog een aantal andere gebeurtenissen uit 1963 zoals de historische toespraak (I have a dream) van Martin Luther King op 28 augustus. In het scenario van episode 9 (Wee Small Hours) is de droom van Martin Luther King verweven met de dromen (of de slapeloosheid!) van de hoofdpersonen.

Weer een andere gebeurtenis die het jaarboek van 1963 moeiteloos haalde, was de zelfverbranding van een Boeddhistische monnik in Saigon op 11 juni. De beroemde foto van Malcolm Browne is zo op ons netvlies gebrand dat de gruwelijkheid van het beeld lijkt te zijn ingehaald door het hoge World Press Photo-gehalte. We zien de historische beelden van de brandende monnik in zwartwit op de televisie, gadegeslagen door Don en Betty‘s dochtertje Sally . Haar opa is net gestorven. Dit soort een-tweetjes tussen de wereldgeschiedenis en onze persoonlijke geschiedenis maken van het derde seizoen Mad Men een persoonlijke vertelling over mijn geboortejaar. Op de fab four moet ik overigens nog even wachten. Zij zitten in episode 10 van het vierde seizoen.

Mad Men [ amctv.com ]

Johann Wilhelm Schirmer [ commons.wikimedia.org ]

Heidegger is niet alleen via Hölderlin met de Duitse Romantiek verbonden. De leermeester, Franz Brentano (1838-1917), van zijn leermeester, Edmund Husserl (1859-1938), was een neef van de romantische dichter Clemens Brentano (1778-1842). Brentano en Husserl zijn Heidegger op het pad van de fenomenologie voorgegaan. Heidegger had het motto van zijn leermeester “Zu den Sachen selbst!” aangescherpt en keerde in Sein und Zeit (1927) nog verder terug dan Husserl, voorbij de zaken zelf, naar datgene dat de fenomenen (‘zijnden’) mogelijk maakt, namelijk ‘het Zijn’. Ook na Sein und Zeit heeft Heidegger zich zijn hele leven de vraag naar ‘het Zijn’ gesteld. Volgens Heidegger kun je over deze vraag alleen filosoferen vanuit een bepaalde grondstemming en hij legt daarbij de nadruk op de angst.

In Sein und Zeit staat Heideggers beroemde paragraaf veertig, waarin hij de angst analyseert. Daarbij heeft hij zich door Kierkegaard laten inspireren, die onder het pseudoniem Johannes de Silentio in 1843 Vrees en Beven had geschreven. Safranski schrijft daarover: “Kierkegaard probeert de angst te overwinnen door de sprong in het geloof, een sprong over de afgrond. Heideggers angst is niet het voorspel voor die sprong. Hij heeft het geloof van zijn afkomst verloren. Bij Heidegger is het de angst na de sprong, als je al bezig bent in de afgrond te storten.”

Sein zum Tode [ W&V ]