Maandelijks archief: augustus 2016

Straatsburg [ 1 ]

op 7 juli bezochten we Straatsburg

Vorige maand bezochten we voor de eerste maal Straatsburg. Het was een bliksembezoek maar we konden toch een aardige indruk krijgen van de historische binnenstad met de kathedraal als middel- én hoogtepunt.

Strasbourg
Munster van Straatsburg
gezien vanuit het Palais Rohan

Straatsburg heeft een rijke geschiedenis en in het centrum lopen allerlei sporen door elkaar heen: het spoor van Johannes Gutenberg, die een revolutie in de boekdrukkunst veroorzaakte, verstrengelt zich met de sporen van de Franse hofcultuur. Deze vestigde zich vanaf het einde van de zeventiende eeuw in Straatsburg toen Lodewijk XIV de Elzas bij Frankrijk inlijfde. Desalniettemin ademt de binnenstad nog altijd een Duitse sfeer met veel Fachbauten.

Strasbourg
uitzicht vanuit het Gasthof zum Geist bij de oude vismarkt waar Goethe in 1770 een kamer huurde.

Ik dacht vooral aan de ontmoeting tussen twee giganten uit de Sturm und Drang: Herder (1744-1803) en Goethe (1749-1832). Ze ontmoeten elkaar voor het eerst in 1770 op de trap van Gasthof zum Geist. In Dichtung und Wahrheit – aus meinem Leben geeft Goethe een gedetailleerd verslag van deze ontmoeting:

Denn das bedeutendste Ereignis, was die wichtigsten Folgen für mich haben sollte, war die Bekanntschaft und die daran sich knüpfende nähere Verbindung mit Herder. Er hatte den Prinzen von Holstein-Eutin, der sich in traurigen Gemütszuständen befand, auf Reisen begleitet und war mir ihm bis Straßburg gekommen. Unsere Sozietät, sobald sie seine Gegenwart vernahm, trug ein großes Verlangen, sich ihm zu nähern, und mir begegnete dies Glück zuerst ganz unvermutet und zufällig. Ich war nämlich in den Gasthof »Zum Geist« gegangen, ich weiß nicht welchen bedeutenden Fremden aufzusuchen. Gleich unten an der Treppe fand ich einen Mann, der eben auch hinaufzusteigen im Begriff war und den ich für einen Geistlichen halten konnte. Sein gepudertes Haar war in eine runde Locke aufgesteckt, das schwarze Kleid bezeichnete ihn gleichfalls, mehr noch aber ein langer schwarzer seidner Mantel, dessen Ende er zusammengenommen und in die Tasche gesteckt hatte. Dieses einigermaßen auffallende, aber doch im ganzen galante und gefällige Wesen, wovon ich schon hatte sprechen hören, ließ mich keineswegs zweifeln, daß er der berühmte Ankömmling sei, und meine Anrede mußte ihn sogleich überzeugen, daß ich ihn kenne. Er fragte nach meinem Namen, der ihm von keiner Bedeutung sein konnte; allein meine Offenheit schien ihm zu gefallen, indem er sie mit großer Freundlichkeit erwiderte und, als wir die Treppe hinaufstiegen, sich sogleich zu einer lebhaften Mitteilung bereit finden ließ.
 
Bron: Dichtung und Wahrheit – aus meinem Leben
Strasbourg
Goethe is in Straatsburg nog altijd aanwezig op de gevel van de Bibliotheque Nationale, gebouwd tussen 1889 en 1894 tijdens het Duitse Keizerrijk.
Strasbourg
In de binnenstad worden de straatnamen nog altijd in dialect aangegeven. Hier het straatnaambordje van de Regenboogsteeg.

historisme in Metz [ 3 ]

op 5 juli liepen we door de Avenue Foch in Metz

De Kaiser Wilhelm Ring ontstond tussen 1903 en 1914. Deze ligt op de grens tussen het oude centrum van Metz en het keizerlijke kwartier. De zuidzijde (oneven kant) is bebouwd met grote aaneengesloten gebouwen terwijl de noordzijde (even kant) bestaat uit villa’s. De Ring is ruim aangelegd met een langgerekte tuin in het midden. In het westen loopt ze uit op een groot plein waar ooit een standbeeld van Frederik de Grote stond. In 1919 werd de Ring omgedoopt in de Avenue Foch. Deze brede avenue is een architectonische caleidoscoop. Buiten Brussel zagen we nog nooit zoveel eclecticisme op elkaar gepakt.

Kaiserring
Een ansichtkaart uit 1917 van de Kaiser Wilhelm Ring tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Avenue Foch
De oneven zijde van Avenue Foch tussen de Rue Charlemagne en La Place Raymond-Mondon met eclectische architectuur. Net nog zichtbaar vooraan: l’Hôtel Royal uit 1905 en daarnaast l’Hôtel des mines van Albert Eichbaum uit 1906.

De even zijde van de Avenue Foch is bebouwd met villa’s, waarvan de meeste vrijstaand. Ze werden gebouwd in het eerste decennium van de twintigste eeuw. De art nouveau (of Jugendstil) is daarbij niet zo sterk vertegenwoordigd als in de wijk Saurupt (Nancy) of in Brussel, maar wel aanwezig. Wij waren erg gecharmeerd van de twee villa’s op nummer 14 en 16, ontworpen door resp. Ludwig Becker en Karl Griebel. Het zijn een soort Jugenstilinterpretaties van de Beaux Arts stijl.

Avenue Foch
Villa Bleyer (Avenue Foch 14)
architect: Ludwig Becker (1905)
Avenue Foch
Villa Wildenberger (Avenue Foch 16)
architect: Karl Griebel (1903)

Ik heb niet kunnen achterhalen wie Bleyer en Wildenberger, de oorspronkelijke opdrachtgevers en bewoners van deze twee villa’s, zijn geweest. Waarschijnlijk behoorden ze tot de Duitse ondernemers die zich in de Gründerzeit in Metz gevestigd hadden. Maar omdat Metz een garnizoensstad was, kunnen het ook officieren uit het Duitse leger zijn geweest.

Kaiserring
Villa Bleyer en Villa Wildenberger (uiterst links) op een ansichtkaart rond 1910
nummer 14 en 16
Villa Bleyer (links) en Villa Wildenberger (rechts) op Google streetview honderd jaar later

Revolver 50

vandaag 50 jaar geleden verscheen Revolver (1966)

Volgens Ian McDonald bereiken de Beatles in 1966 met Revolver de top. De jonge honden van She loves you en Can’t buy me love hebben aan geestverruimende middelen gesnuffeld en zijn zelfs kopje onder gegaan. Op Rubber Soul (december 1965) breekt er in Nowhere man al iets door van het nieuwe geluid, maar met Revolver is het evident geworden. The Beatles hebben het Neverland van de LSD nu ook bezocht. En deze ervaring opent een wereld van geestelijke inzichten (met name bij George Harisson) of vrolijk en soms donker absurdisme (Lennon). Muzikaal dringen de Beatles met psychedelische stijlmiddelen een nieuwe klankwereld binnen. Het duidelijkst is dat op nummers als I’m Only Sleeping, She Said She Said en natuurlijk hét psychedelische sluitstuk Tomorrow never knows.

Revolver
de Russische cover van Revolver
Op de website van Klaus Voormann, de ontwerper van de hoes van Revolver, is het boek Birth of an icon – Revolver 50 te bestellen.

Ian McDonald benadert in Revolution in the head het oeuvre van The Beatles niet als op zichzelf staand, maar als een exponent (misschien wel de belangrijkste) van een veel breder cultuurverschijnsel in de jaren zestig: de psychedelische revolutie. Daarom is het logisch dat hij Revolver (1966), Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band (1967) en The Beatles (1968) tot de top rekent. Met deze albums vormden The Beatles de voorhoede van een counter culture die de kapitalistische westerse wereld vanaf 1966 definitief een alternatief bood: Turn on, tune in and drop out.

Side One
Taxman
Eleanor Rigby
I’m Only Sleeping
Love You To
Here, There and Everywhere
Yellow Submarine
She Said She Said
 
Side two
Good Day Sunshine
And Your Bird Can Sing
For No One
Doctor Robert
I Want to Tell You
Got to Get You into My Life
Tomorrow never knows