Maandelijks archief: maart 2007

intens en indringend

gisteren gezien: De eindeloze oorlog, veteranenportretten van Martin Roemers, Kunsthal Rotterdam, 24 februari t/m 3 juni 2007

Het gebeurt zelden dat ik in een museum tranen in mijn ogen krijg. Gisteren overkwam het mij in de Kunsthal. Nadat ik genoten had van de Adem der natuur in de benedenzaal, bezocht ik op de bovenverdieping twee andere tentoonstellingen: Land in Zicht, een serie aquarellen en topografische kaarten uit de zeventiende eeuw en De Eindeloze Oorlog, een serie indringende veteranenportretten van Martin Roemers. Vorig jaar werd hij in één klap over de hele wereld bekend door een prijs in de wacht te slepen in de categorie Portretten bij World Press Photo 2005. De winnende foto (zie boven) maakt deel uit van een reeks portretten die Roemers maakte van Nederlandse, Duitse, Engelse, Amerikaanse, Russische en Poolse veteranen uit de Tweede Wereldoorlog. Deze worden nu op groot formaat in de Kunsthal gepresenteerd.

Toen jongens en meiden van amper twintig jaar, nu stuk voor stuk tachtigplussers. De portretten zijn journalistiek en artistiek van hoog niveau. Door de afmetingen en een kleine scherptediepte, waarbij puntje van de neus en oren vaak al onscherp zijn en de wenkbrauwen letterlijk haarscherp, zijn deze foto’s een bijna grafische weergave van het visitekaartje van de ziel. Doordat de focus bij de ogen ligt, worden deze extra indringend. Onder de grote portretten hangt een bordje met daarop een oorlogsherinnering van de veteraan. Om die te kunnen lezen, moeten we ons hoofd buigen. Zo worden deze portretten een passend eerbetoon aan mensen die een bizar gemeenschappelijk lot delen: tijdens de verschrikkingen van de oorlog zagen ze bij elkaar de dood in de ogen. Tegenwoordig zien ze elkaar vaak jaarlijks tijdens veteranenbijeenkomsten, met een kopje koffie en een koekje erbij, als oude mensen die vaak allang niet meer alleen praten over de oorlog, maar bijvoorbeeld ook over het getob met dezelfde ouderdomskwalen.

De Eindeloze Oorlog | Boek | Euro 29.50De tentoonstelling „De eindeloze oorlog„ van fotograaf Martin Roemers laat een bijzonder indringend portret van veteranen uit de Tweede Wereldoorlog zien. Voor Roemers (1962), in 2006 een van de winnaars van World Press Photo in de serie Portretten, is oorlog geen onbekend thema. Eerder al verbeeldde hij de militaire dienstplicht in Nederland en de Nederlandse militairen op vredesmissie in het voormalige Joegoslaviëen Afghanistan. In deze tentoonstelling geeft Roemers de Tweede Wereldoorlog daadwerkelijk een gezicht door veteranen uit verschillende landen met hun persoonlijke verhalen te portretteren. Hij weet het moment waarop het geheugen zich meester maakt van het gezicht en de herinneringen bovenkomen op intense wijze in zwart-wit fotografie vast te leggen.
 
Bron: kunsthal.nl

Word Press Photo

de adem der natuur

Vanmiddag gezien : Tenstoonstelling schilderijen van Willem Roelofs
Kunsthal Rotterdam, 17 maart t/m 13 mei 2007
overgangsschilderij van Roelofs uit 1850 waarin hij nog duidelijk in de romantische traditie van Koekkoek en Schelfhout werkt, maar ook al vooruitloopt op zijn latere plein air werk
In het voorjaar toont de Kunsthal ruim honderd werken van de Haagse Schoolschilder Willem Roelofs (1822-1897). Roelofs laat met zijn kleurrijke schilderijen, olieverfstudies en aquarellen het Nederlandse landschap van meer dan een eeuw geleden zien: idyllische taferelen van vlakke landschappen met grazende koeien en weidse vergezichten.
 
Na het zien van de werken van de School van Barbizon breekt Willem Roelofs als één van de eerste kunstenaars in de negentiende eeuw met de romantische traditie. Niet langer schildert hij gedramatiseerde landschappen, maar meer en meer impressies van de waargenomen natuur. Roelofs schildert polders „naar de natuur„ met hun eigen dramatiek, maar ook verstilde taferelen van een onbedorven natuur die wij nauwelijks nog kennen. Zijn schilderijen van het polderlandschap inspireren de kunstenaars van de Haagse School en openen de ogen van het publiek voor de poëzie van het landschap.
 
Bron: kunsthal.nl

Roelofs en Gabriël

Nederland over de brug

Morgen gratis reizen bij de NS met het boekenweekgeschenk

de brugEr zullen morgen heel wat kilometers afgelezen worden per hoofd van de bevolking. Toen ik het nieuws van de NS hoorde, kocht ik vrijdag toch nog even snel een boek om twee vliegen in één klap te slaan: het boekenweekgeschenk van Geert Mak en een dagje gratis reizen op zondag met datzelfde geschenk. Er zijn 890.000 exemplaren van het boekje in omloop gebracht, dus het belooft zondag in de treinen bijna net zo druk worden als op een doordeweekse dag. Of ik al reizende De Brug daadwerkelijk helemaal ga lezen? In ieder geval vond ik In Europa waarin Mak in 1999 al een eerder bezoek aan Istanbul beschreef, een monument van een boek. Ik denk dus wel dat ik zondag (of al eerder) een begin zal maken.

Zelf blijf ik wat schimmige herinneringen houden aan mijn bezoek aan de Galatabrug in 1981. Vlakbij die brug werd ik als 18-jarig broekie door een ouwe viezerik in mijn kruis getast. Geert Mak schrijft dat er op de brug de beste zakkenrollers van Europa rondlopen, maar dit was dus ander soort. Verder herinner ik mij Istanbul als een stad waar je op iedere straathoek militairen zag. Maar dat was vlak na de staatsgreep van 1980. Een vieze ouwe man geplaatst in een historisch verband; we maken natuurlijk zelf ook voortdurend van die Makkiaanse verbindingen in ons brein.

BosphorusIk vermoed dat bij Geert Mak de brug met zijn mensen en hun verhalen symbool staat voor Turkije dat als geopolitieke brug Europa met het Midden-Oosten verbindt. De Galatabrug ligt overigens over de Gouden Hoorn, een zijarm van de Bosphorus in het Europese deel van Turkije. Op de satellietfoto hiernaast is de Gouden Hoorn de dunne inkeping linksonder. Direct eronder op een uitstulping ligt het hart van het historische Constantinopel, de stad die in het jaar 330 door keizer Constantijn werd gesticht en tot 1453 de hoofdstad was van het machtige Byzantijnse Rijk. Er wordt wel eens vergeten dat Istanbul 1123 jaar een christelijke stad is geweest, terwijl het ‘nog maar’ 554 jaar een islamitische stad is.

Brug over de Bosporus
Een moderne brug over de Bosphorus uit de jaren zeventig van de vorige eeuw, verbindt tegenwoordig twee continenten met elkaar.
De brug is de levensader tussen twee stadsdelen, de oude oosterse buurten en het nieuwe Westen. Het is een markt, een café, een stad op zich, altijd vol passanten, venters, hengelaars, gokkers en gauwdieven. Iedere stoeprand is een stuk geschiedenis, ieder detail vertelt over het vergeten imperium, maar alles wordt overweldigd door de zorgen van de dag: brood, logies, een bord soep, de kinderen. Geert Mak schreef een reisverslag over 750 meter. Over de waanzinnige geschiedenissen van stad en brug. Over de lotenverkoopster, de sigarettenjongens en de beste zakkenrollers van Europa. Over de trots van de zolenman, de heimwee van de theeventer en de fles Hondendoder die hen ’s avonds troost. Over de parapluverkoper die Engeland een proces wil aandoen. Over de vrouwenstrijd van de onderwijzeres, en over haar zuster die „onder de lakens„ ging. Over familie en godsdienst. Over eer, als je zo arm bent als een kerkrat. Over gezond verstand en de verleidingen van fundamentalisme en geweld. Over leven in moed der wanhoop.

tijdvoorlezen.nl | cpnb.nl | geertmak.nl