Amsterdamse schoolkinderen gaan op de foto alsof ze voor Rembrandt poseren
Rembrandt vergelijken met Vermeer is meestal even onzinnig als Mozart vergelijken met Bach. Rembrandt en Vermeer, beiden meester in het licht maar tegelijkertijd totaal verschillend in hun benadering van dat licht. Er wordt wel eens beweerd dat Rembrandt het metafysische en Vermeer het optische van het fenomeen licht benadrukt. Daar kan ik wel in meegaan al zou ik het iets anders formuleren: Rembrandt toont ons het mysterie van het verschijnen en verdwijnen, Vermeer toont het mysterie van de stilstand, dat de dingen zijn zoals ze zijn. Herakleitos vs. Parmenides in verf vertaald. Rembrandt en Vermeer staan dus niet alleen voor twee schilders uit de 17e eeuw, maar bovenal voor twee zienswijzen die boven het tijdelijke uitstijgen. We spreken niet voor niets van ‘Rembrandtesk’ of ‘als een Vermeer’. Al eerder schreef ik hier iets over de films ‘Rembrandt fecit 1669‘ en ‘Girl with a pearl earring‘ De belichting in deze films is zo goed dat er in de fotografie van de film levende Rembrandts en Vermeers ontstaan.

gefotografeerd door Marije van der Hoeven
Je kunt nooit ophouden om naar de oorspronkelijke voorbeelden te kijken. Het oeuvre van Rembrandt bestaat tegenwoordig uit ruim 300 schilderijen tegenover nog geen 40 schilderijen van Vermeer. Je kunt ook niet vroeg genoeg beginnen om naar deze meesters te kijken. Dat vond ook fotografe Marije Verhoeven die op elf basisscholen uit Oost-Watergraafsmeer een project met de kinderen deed. Eerst liet ze hen kijken naar schilderijen van Rembrandt. Daarna mochten de kinderen een hoofddeksel kiezen of zelf maken en gingen vervolgens op de foto met een dramatische belichting. Meestal komt dat erop neer dat het gelaat als een hemellichaam in de duisternis drijft. De mooiste foto’s zijn gebundeld in het boek Hoed op voor Rembrandt dat 15 Euro kost en uitgegeven is door Uitgeverij De Verbeelding.

Niet alleen kinderen poseren als Rembrandt. Ook onze voormalige vorstin deed het. Tijdens een staatsbezoek in 1957 liet ze zien dat ze de tronies van de prins der schilders bijzonder goed kende. Al merkte haar echtgenoot dat niet op.

In 1975 had mijn vader een chalet gehuurd pal tegenover de beruchte Eiger Nordwand in Zwitserland. Het jaar daarvoor waren we al in het ‘gletsjerdorp’ Grindelwald geweest en hadden we de bergen daar leren kennen. Als leergierige twaalfjarige wist ik uit mijn hoofd hoe hoog de omringende toppen waren: Jungfrau 4158, Mönch 4107 en
Toni Kurz, der völlig entkräftet und dessen linke Hand bereits erfroren war, benötigte drei Stunden für das Aufdröseln des Seils. Danach konnte er eine aus den einzelnen Litzen bestehende Verlängerung zu den Rettungskräften herablassen. Das herabgelassene Verlängerungsseil wurde durch den Wind für die Rettern unerreichbar verweht. Toni musste es einholen und beschwert nochmals herab lassen. Unten wurde ein 30 Meter-Seil angebunden und dies konnte er zu sich herauf ziehen. Das Ersatzseil war jedoch nicht lang genug. Von der Rettungsmannschaft wurde in aller Eile ein zweites 30 Meter-Seil angeknotet, welches die fehlenden Meter überbrücken sollte. Als er sich endlich mit einem Karabinersitz abseilen konnte, passte, nur noch wenige Meter über den Köpfen der Helfer, der Knoten nicht durch das Auge des Karabinerhakens. Unfähig, sich nach oben oder unten bewegen zu können, starb Toni Kurz Minuten später um 11.30 Uhr. Seine letzten Worte waren: „Ich kann nicht mehr.“












