Maandelijks archief: januari 2016

vroege abstractie (1836)

Jean-Baptiste Camille Corot: gezicht op Avignon (1836)

Jean-Baptiste Camille Corot (1796-1875) wordt gezien als een van de grote vernieuwers in de landschapsschilderkunst van de negentiende eeuw. Hij was al actief in de jaren ’20 en bleef dat tot aan zijn dood in 1875 toen de impressionisten de grote sensatie waren in de schilderkunst. Met zijn directe manier van schilderen in de open lucht kan Corot als een voorloper worden gezien van het impressionisme.

gezicht op Avignon
Het uitgebalanceerde gezicht op Avignon straalt een grote rust en stabiliteit uit. Dat wordt versterkt door de langgerekte, horizontale compositie.

In the National Gallery in Londen hangt zijn gezicht op Avignon uit 1836. Je kunt ver inzoomen op dit landschap zodat je goed zijn manier van schilderen kunt bestuderen.

gezicht op Avignon
gezicht op Avignon (detail)

Corot werkt eigenlijk heel plat, alsof hij met gouache schildert. Modelleren is er nauwelijks bij. Alle vormen worden herleid tot vlakjes in een gedekte kleur. Corot heeft een groot gevoel voor abstractie en voor compositie.

gezicht op Avignon
gezicht op Avignon (detail)

Je kunt Corot plaatsen in een traditie die loopt van Poussin naar Cézanne. Hoe verschillend deze schilders ook zijn, in hun benadering van het landschap hebben ze eenzelfde aanpak: ze zoeken altijd naar de grote vorm.

gezicht op Avignon
gezicht op Avignon (detail)
gezicht op Villeneuve
Gezicht op View of Villeneuve-lès-Avignon 1836
Dit landschap is in het verleden toegeschreven aan Corot. Het is van de tamelijk onbekende schilder Prosper Marilhat (1811-1847) die sterk door Corot lijkt te zijn beïnvloed.

woeste hoogten

zaterdagmiddag gezien op Een: Wuthering Heights (1939) van William Wyler

Wuthering Heights1939 was een rampjaar in de wereldgeschiedenis. Maar het was ook het beste jaar uit de geschiedenis van Hollywood. Voorop gaan oscarwinnaar Gone with the wind en The wizzard of Oz, beide in kleur, een absolute primeur voor die tijd. Hollywood produceerde dat jaar nog veel meer topfilms: Mr. Smith Goes to Washington, Of Mice and Man, Stagecoach en Dark Victory. Maar een van de belangrijkste films van 1939 was ongetwijfeld de verfilming van Emily Brontë‘s gothic novel Wuthering Heights. Deze luidde de Hollywoodcarrière van Lawrence Olivier. Een jaar later zou hij een soortgelijke rol spelen in Rebecca dat weer zou zorgen voor de Amerikaanse doorbraak van zijn landgenoot Alfred Hitchcock.

Wuthering Heights is voor mij ook een interessante film omdat de cinematografie in handen is van Gregg Toland. De meester van de deep focus zou in 1940 met The grapes of wrath en vooral in 1941 met Citizen Kane definitief geschiedenis schrijven. Het acteer- en camerawerk liggen vaak nog dicht tegen het melodrama van de jaren twintig aan. Opwellende tranen, hartekreten, ogen die vuur schieten en trillende lippen; voor de zwijgende film behoorden deze close up’s van het gelaat tot het vaste vocabulaire om grote gevoelens op het publiek over te dragen. We zien in Wuthering Heights “bevroren” close ups van Lawrence Olivier (Heathcliff) en Merle Oberon (Cathy) die de emotie er nadrukkelijk bovenop leggen. Toch jammer dat deze “emotie-sjablonen” door de talkie uit de film verdreven zijn.

Heathcliff, it’s me [ W&V ]

Engelstalige Zonnekoning

vrijdagavond gezien op Een: Versailles (2015)

VersaillesGisterenavond keek ik op het Belgische Een voor het eerst naar Versailles, een Frans-Canadese tv-serie over Lodewijk XIV en zijn hof. Mijn eerste indruk is niet zo positief. Net als The Borgias is het gelikt historisch drama met expliciet geweld en seks, gemaakt voor een breed publiek. Je zou verwachten dat er in een Frans-Canadees productie Frans gesproken wordt, maar dat is niet het geval. Vanwege de betere exportmogelijkheden heeft men gekozen voor het Engels, terwijl het Frans tot in de negentiende eeuw de taal aan alle Europese vorstenhoven was en de oorsprong daarvan ligt juist in het bewind van Lodewijk XIV die de Franse cultuur tot de dominante cultuur in Europa maakte. Het Franse publiek reageerde dan ook zeer verontwaardigd toen bleek dat de tv-serie in het Engels was opgenomen.

In vergelijking met de Franstalige film Le roi danse (2000) waarin de Zonnekoning uiteraard Frans spreekt, is de Engelstalige Lodewijk XIV uit Versailles (2015) totaal ongeloofwaardig. Ook irriteert het dat de producent van Versailles zo schaamteloos een knieval maakt voor het grote publiek. Het cliché van de expliciete geweldsscène met tussensnijdingen van de expliciete seksscène kennen we zo langzamerhand wel. Maar kijkcijfers zouden bewijzen dat de massa hier geen genoeg van kan krijgen. Bovendien wordt een modieus onderwerp als homoseksualiteit gretig geëxploiteerd. De gedachte is die van de gelijke behandeling: geef je de hetero’s hun seksscènes dan moet je de homo’s ook hun seksscènes geven. Toch geef ik deze tv-serie nog een kans, maar ik ben bang dat het net als de tv-serie The Borgias meer een soap is met een historisch sausje dan volwassen historische drama.

Versailles [ en.wikipedia.org ] | Versailles [ imdb.com ]