Maandelijks archief: juli 2008

de lachende Rembrandt

in het Rembrandthuis Amsterdam, 7 juni – 20 juli 2008
In oktober 2007 dook een schilderij met een lachende man op waarvan vermoed werd dat het van de hand van Rembrandt was. Dit schilderij is van 7 tot en met 29 juni in het Rembrandthuis te zien. Het wordt samen met een klein aantal gerelateerde werken en met uitvoerige documentatie in Rembrandts voormalige atelier aan het publiek gepresenteerd.
de lachende Rembrandt
Hoewel het schilderijtje gevierd wordt als een nieuwe ontdekking, was het bestaan ervan al bekend dankzij een reproductieprent van rond 1800. De maker van die prent meende dat het om een schilderij van Frans Hals ging, maar in het begin van de 20ste eeuw raakten verschillende kunsthistorici ervan overtuigd dat het een schilderij van Rembrandt betrof. Dat inzicht was echter nauwelijks tot de kunstwereld doorgedrongen.
 
Toen het schilderij in 2007 op een Engelse veiling opdook, werd het door sommigen als een eigenhandige Rembrandt herkend. In de daarop volgende periode werd het uitvoerig onderzocht door het Rembrandt Research Project in samenwerking met een Engels laboratorium. Op verschillende technische en stilistische gronden is nu vast komen te staan dat het gaat om een eigenhandig, vroeg werk van Rembrandt uit ca. 1628.
 
Rembrandt bestudeerde in zijn vroege periode de verschillende gevoelens (‘affecten’) van de mens zoals die op het gezicht en in de houding tot uitdrukking komen. Dit schilderij is een bijzondere uiting van die belangstelling. Een aantal opvallend sterke overeenkomsten met Rembrandts vroege zelfportret uit ca. 1629 in Neurenberg maakt het zeker dat het schilderij voor de spiegel geschilderd moet zijn. Vandaar de keuze van de titel: De lachende Rembrandt.
 
Bron: rembrandthuis.nl

de lachende Rembrandt [8weekly.nl]

hemelbestormers

Hemelbestormers – utopieën onder stolpen en in glazen bollen
deze zomer nog te zien in het CBK Arnhem, t/m 21 september

een voorbeschouwing
In aansluiting op de beeldententoonstelling Sonsbeek 10 waarin het streven naar menselijke grootsheid centraal staat, organiseert het Centrum voor Beeldende Kunst (CBK) Gelderland deze zomer de expositie Hemelbestormers waarin bijna zeventig Gelderse kunstenaars hun visie geven op het menselijke verlangen naar het hogere. Dat mag aan het begin van de eenentwintigste eeuw weer, mits de gewenste dubbelheid of ironie aanwezig is.

Ruim negentig jaar geleden rekenden de Dadakunstenaars tijdens en na de Eerste Wereldoorlog genadeloos af met symbolistische en laat-romantische verlangens naar het hogere en introduceerden zij een cynische anti-kunst. De bitterheid werd met humor enigszins genietbaar gemaakt. In Rusland ging het op dat moment anders. In 1920 werd een maquette van het Monument voor de Derde Internationale in een plechtige communistische processie door de straten van Moskou gedragen. Wat toen al begon te ontaarden in een onmenselijk systeem, werd zonder ironie maar met religieus fanatisme begroet. Tatlin‘s ontwerp is nu een moderne icoon geworden.

Hemelbestormers
affiche van Hemelbestormers met daarop
het Monument voor de Derde Internationale
van Wladimir Tatlin

Na de catastrofes die de massa-ideologieën van de twintigste eeuw hebben aangericht, zijn we sterk geindividualiseerd. We zijn geneigd om het verlangen naar het hogere of naar een betere wereld met argwaan te bekijken. Ik heb Hemelbestormers nog niet gezien maar verwacht dat het thema met wantrouwen en ironie wordt bekeken. Het ontwerp van de constructivistische kunstenaar Wladimir Tatlin wordt als beeldmerk gebruikt voor de tentoonstelling Hemelbestormers. Het monument is bedoeld als een triomf van het communisme. Daarom is het best te vergelijken met het oubollige ontwerp voor de Jahrhunderthalle in Germania (Berlijn) van Albert Speer dat ook niet verder is gekomen dan een schaalmodel. Maar Tatlin’s ontwerp is vernieuwender. De pijnlijke ironie wil dat het daarom, in tegenstelling tot Speer’s Jahrhunderthalle, nog steeds bij ons in genade valt en zelfs op bewondering kan rekenen in plaats van dat het met argwaan of afgrijzen bekeken wordt.

CBK Gelderland