Schilderkunst kun je op verschillende wijzen indelen, bijvoorbeeld naar tijdvak, stijl, genre, techniek of doelgroep. Omdat de belangrijkste indeling, namelijk goede en slechte schilderkunst, altijd een persoonlijke keuze is, zijn alle andere indelingen uiteindelijk niet zo belangrijk. Categorieën als klassieke muziek en popmuziek, traditionele en moderne kunst zijn tenslotte lege hulzen waar je weinig aan hebt. Het gaat erom waar je door geraakt wordt. Persoonlijk kijk ik liever naar schilderkunst van voor 1900 omdat deze mij meer bevredigt wanneer het gaat om aandacht, gelaagdheid en techniek. De officiële schilderkunst van de twintigste eeuw is vaak een reflecterende schilderkunst, een schilderkunst die zichzelf bekijkt. Zoals de meeste moderne kunst heeft ze de sterke neiging om grensoverschrijdend en conceptueel te zijn. Op dit punt haak ik meestal af, omdat het kader dat de traditie stelt mij te lief is. Omdat de aandachtige waarneming en het ambacht mij te lief zijn.

Tien dagen geleden liet ik hier een schilderij zien van Tjebbe Beekman. Een rauwe en verontrustende voorstelling die vanuit een beklemmend wereldbeeld geschilderd is. De ‘landschappelijke’ schilderijen van Jaap de Vries lijken vanuit een soortgelijke visie tot stand te zijn gekomen: grote doeken met donkere tinten en een rauwe, verweerde uitstraling die bij mij associaties oproepen met troosteloze plekken waar liquidaties plaatsvinden of met grootstedelijk verval en criminaliteit. Niet iets om vrolijk over te worden. Maar Jaap de Vries vindt dan ook dat kunst pijn moet doen. Voor deze visie is er een selecte doelgroep, die uiteraard veel kleiner dan het publiek dat zich de ogen laat strelen en de ziel laat troosten met kleurige Alpenlandschappen op kalenderplaten die een beeld geven van een mooie(re) wereld. Ieder zijn meug.

Behalve voor Immanuel Kant en degenen die zijn Kritik der Urteilskraft hebben gelezen, brengen de meesten van ons schoonheid in verband met (goede) smaak. We redeneren doorgaans dat wat voor de een mooi is, voor de ander lelijk kan zijn, en dat schoonheid daarom dus een relatief begrip is. Zoals we relativisten zijn geworden in de ethiek en menen dat ‘de’ waarheid niet bestaat, zo zijn we ook relativisten in de esthetica en menen we dat ‘de’ schoonheid eveneens niet bestaat. Net als over mening en smaak valt er over waarheid en schoonheid ook (niet) te twisten. Waarheid en schoonheid zijn door deze radicale subjectivering dus relatieve begrippen geworden. Daardoor is ook de samenhang tussen het Schone, het Ware en het Goede op losse schroeven komen te staan. Ik schrijf deze Drieslag opzettelijk met hoofdletters, omdat ik ervan overtuigd dat deze Drie ontsnappen aan smaak en mening.

In de officiële hedendaagse schilderkunst, en daarmee bedoel ik schilderkunst die door musea voor hedendaagse schilderkunst wordt aangekocht, lijkt de methodische twijfel tot doel verheven. Er mag vooral geen eenduidige boodschap worden verkondigd. De subjectieve interpretatie van de beschouwer is heilig en wordt door de kunstenaar meestal geprikkeld maar nooit onderwezen. Zodra er toch een eenduidige boodschap lijkt door te komen, moet deze met complexiteit (meerdere lagen) en ironie weer worden afgebogen. Traditionele schilderkunst is niet alleen wat vorm (geschoolde techniek als basis) maar juist ook wat inhoud betreft (enkelvoudig ideaal zonder ironie) tamelijk tegengesteld aan de officiële hedendaagse schilderkunst.

Natuurlijk blijven traditionele en officiële hedendaagse schilderkunst categorieën, lege hulzen en blijft er tenslotte alleen maar goede en slechte schilderkunst. En dat is wat mij betreft niet zozeer een kwestie van smaak als wel een kwestie van eenheid (of het ontbreken daarvan) tussen het Schone, het Ware en het Goede.

jaapdevries.eu | kunst moet pijn doen [ trouw.nl ]

meer achtergronden [ animationbackgrounds.blogspot.com ]

Toen ik dinsdag naar de inauguratie in Washington, DC keek, viel mij weer op hoe strak en symmetrisch de National Mall gebouwd is. s’ Avonds keek ik nog naar Simon Schama’s documentaire The American Future, a History over de relatie en geschiedenis van religie en politiek in de Verenigde Staten. De derde president Thomas Jefferson bijvoorbeeld, was typisch een man van de Verlichting die vol overtuiging en op bijna mathematische wijze geloofde in de idealen van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Jefferson was een zeer veelzijdige man: naast politicus en filosoof was hij ook wetenschapper, jurist, uitvinder, schrijver én architect. De gebouwen die hij ontwierp, waren eigenlijk tempels gewijd aan de Rede, de ‘god’ van de Verlichting.

Met de bouw van het heiligdom van Democracy , het Capitol in Washington DC werd in 1791 begonnen. Pas in 1863 zou de imposante koepel voltooid worden. Bekroond met een enorm beeld dat de Vrijheid symboliseert, zou je het Capitol als een uitgesproken ‘tempel van de Rede’ kunnen beschouwen. En het gaat nog verder, want de hele omgeving van het Capitol is ontworpen volgens strenge principes. David Ovason heeft hier het boek The Secret Architecture of our Nation’s Capital over geschreven.

Today, there are more than twenty complete zodiacs in Washington, D.C., each one pointing to an extraordinary mystery. David Ovason, who has studied these astrological devices for ten years, now reveals why they have been placed in such abundance in the center of our nation’s capital and explains their interconnections. His richly illustrated text tells the story of how Washington, from its foundation in 1791, was linked with the zodiac, with the meaning of certain stars, and with a hidden cosmological symbolism that he uncovers here for the first time. Fascinating and thoroughly researched, The Secret Architecture of Our Nation ‘s Capital is an engrossing book that raises provocative questions and otters complex insights into the meanings behind the mysterious symbols in Washington. (Bron: harpercollins.com)

Do you know the true meaning of a dollar? Few people do. Now an expert on arcane symbolism uncovers the fascinating secret meanings behind the design of the money we use every day. In The Secret Symbols of the Dollar Bill, David Ovason explores the visual complexity and magic behind the world’s most influential currency. Lively and readable, this extraordinary book invites you to take a dollar bill in hand and set off on a visual adventure. You will discover dazzling explanations of its secret contents — from the symbols derived from the Great Seal to the extraordinary strands of numerology interwoven into its structure, to sur-prising hidden alignments. Once you discover the magic and mystery revealed in The Secret Symbols of the Dollar Bill, you will find that the dollar in your wallet is worth so much more than what you can buy with it.(Bron: harpercollins.com)

the architect of the capitol [ aoc.gov ] | freemasonrywatch.org