Een digitaal beeldbewerkingsprogramma kan behulpzaam zijn tijdens het maken van een schilderij. Je kunt je snel en schoon een beeld vormen van welke kant je op wilt. Nadat Jim in acrylverf ‘gedoodverfd’ was, paste ik in Photoshop verschillende digitale glacislagen toe om de juiste sfeer te vinden. Na het echte glacis volgt de olieverfschildering.

Als het in de tekenkunst om vorm en begrenzing gaat, dan draait het in de schilderkunst om licht en om kleur. Het treffen van de juiste toon is niet alleen een kwestie van heel goed kijken, maar ook van weten. Het schildersoog kan daarbij leunen op de kennis uit de waarnemingspsychologie. De visuele prikkels op het netvlies worden via de oogzenuw doorgegeven aan de hersenen die de gewaarwording omzet in beelden. Het menselijk oog kan miljoenen nuances waarnemen, maar in de hersenen wordt een kleurconstante op de waarneming losgelaten. Hierdoor zijn we in staat om bijvoorbeeld een schaduw als schaduw te interpreteren en niet als een losse vorm met een afwijkende kleur. Door de kleurconstante in de hersenen weten we dat het beschaduwde gras net zo groen is als het gras in het zonlicht. Maar als we het gras zouden gaan schilderen, moeten we de nuances gaan volgen die het oog in wélrkelijkheid waarneemt. En dan blijkt dat het beschaduwde gras allesbehalve groen is. Bovendien zijn er in het gras in de zon vele nuances te ontdekken. Hoe groen is groen?

Vanuit de waarnemingspsychologie kunnen verschillende vormen van gezichtsbedrog verklaard worden. Voor een schilder is de Munker-White illusie een van de meest voorkomende fysiologische illusie. De lichtgevoelige cellen op het netvlies schatten de helderheid van een tint in ten opzichte van zijn omgeving. Is de omgeving donker, dan lijkt de tint donkerder dan in een lichte omgeving. Bij portretten lijkt het licht op een donker kapsel vaak donkerder dan de schaduw op de huid. Maar meestal is de schaduwtint op de lichte huid toch donkerder dan het belichte deel van het donkere haar.

Gezichtsbedrog of een optische illusie is iets wat het oog waarneemt, dat door de hersenen anders geïnterpreteerd wordt. Gezichtsbedrog toont meestal eigenschappen van ons visueel perceptiesysteem aan, de mechanismen in de hersenen die grotendeels bepalen wat wij menen waar te nemen.
Er zijn globaal drie foutenbronnen:

optische illusies, veroorzaakt door eigenschappen van licht.
Voorbeeld: menen dat ‘s avonds de zon echt rood is.
fysiologische illusies, gebaseerd op eigenschappen van het menselijk oog.
Voorbeeld: een nabeeld op het netvlies, of van ver een reclamepaneel als homogeen gekleurd zien, terwijl het feitelijk gestippeld is.
psychologische illusies, waarbij de hersenen de signalen verkeerd interpreteren.
Voorbeeld: een onmogelijke figuur waarnemen, of een gezicht in de wolken onderscheiden.

Bron: nl.wikipedia.org

psycholog.web-log.nl

Visuele vervorming is in het digitale tijdperk een kwestie van de juiste Photoshopfilters. Maar in 1950 ging alles nog analoog en werden voor trucages glasplaten en spiegels gebruikt. Maar voor Spiegel van Holland gebruikte Bert Haanstra een simpele truc die zo oud is als de wereld. Hij laat ons kijken naar de weerspiegeling in het water. In eerste instantie levert dit een omgekeerd beeld op. Maar dan past Haanstra weer een simpele truc toe. Hij laat een man aan de kant zijn gezicht draaien zodat deze de waterkant op zijn kop ziet en wij nu naar de wereld kijken alsof de reflecties de werkelijke wereld zijn. En dat levert een adembenemend schouwspel op, vooral wanneer je even vergeet dat je naar reflecties kijkt. “Dit is wat we zien”, zo leidde Piet Vroon twintig jaar geleden bij Zomergasten een fragment in. En inderdaad, je kunt Spiegel van Holland bekijken als een variatie van Plato‘s allegorie van de grot. De modernistische klanken van voornamelijk blaasinstrumenten door componist Max Vredenburg versterken de vloeibare en dansende spiegelwereld.

berthaanstra.nl