Maandelijks archief: juni 2016

overbelichte apocalyps

In 1916 werd William Orpen (1878-1931) oorlogsschilder

De schilderijen die de Ierse schilder William Orpen in de Eerste Wereldoorlog van het westelijk front maakte, fascineren mij. Je verwacht apocalyptische schilderijen in de sfeer van Bosch of Breughel. Maar in plaats van donker zijn de schilderijen van William Orpen juist opvallend licht. Op het eerste gezicht zien ze eruit als overbelichte foto’s. De pasteltinten verwijzen misleidend naar de lichte taferelen van het rococo en niet naar de hel op aarde. Wil Orpen ons expres op het verkeerde been zetten? Of probeert hij ons te laten kijken door de ogen van een soldaat die in de loopgraven een shell shock heeft opgelopen en vervreemd is van de wereld om zich heen?

William Orpen
William Orpen
William Orpen
William Orpen

Op 1 juli a.s. is het precies honderd jaar geleden dat de Britten aan de Slag aan de Somme begonnen en op één dag verloor het Britse leger 57.470 manschappen (waaronder 19.240 dodelijke slachtoffers). Orpen was achter het front gestationeerd in Amiens. In augustus keerde hij terug naar de Somme en schilderde het maanlandschap dat het bombardement had achtergelaten.

William Orpen
William Orpen
A terrible beauty is born

uit: Easter, 1916 van Orpen’s landgenoot W. B. Yeats

William Orpen
William Orpen

William Orpen was born at Stillorgan on 27 November 1878 the son of a Dublin solicitor. Something of an infant prodigy Orpen was accepted into Dublin’s School of Art when aged just eleven. Six years later he entered Slade School of Fine Art where he studied under Henry Tonks.
 
Having been recommended by John Singer Sargent Orpen achieved rapid initial success and established for himself a reputation as a portrait artist. In 1910 he was elected ARA. Initially tasked with routine office work at Kensington Barracks he came to the attention of Charles Masterman, responsible for the War Propaganda Bureau, at the end of 1916. Masterman recruited William Orpen as a war artist, where he was joined by others including Paul Nash, Muirhead Bone and Wyndham Lewis.
 
Bron: firstworldwar.com

William Orpen [ en.wikipedia.org ]

aandacht en verbeeldingskracht

op mijn boekenlijst: Zo werkt aandacht van Stefan van der Stichgelen
Opvallen, kijken en zoeken in een wereld vol afleiding

Voor mij is schilderen niet alleen een ambacht of een kunst, maar ook een empirisch onderzoek. De schilder daalt af naar de wortels van het zichtbare, naar het moment waarop het beeld tevoorschijn komt. De schilder is op een actieve wijze getuige van het verschijnen van de wereld. De fotograaf die in het ontwikkelbad op het blanco lichtgevoelige papier langzaam het beeld tevoorschijn ziet komen, kent de deze ervaring een beetje, maar hij is passief. Want anders dan het beeld dat door licht “geschreven” is, is het beeld dat met verf “geschreven” is bewust en onbewust gestuurd door de schilder.

Aandacht voor het verschijnen van het beeld is voor mij de bron van het schilderen. De techniek is “slechts” een middel om het beeld “uit het water te trekken”. Aandacht heeft alles te maken met verbeeldingskracht. Wanneer is de verf nog amorf en wanneer breekt de illusie door? De verbeeldingskracht helpt als een soort vroedvrouw het beeld ter wereld.

Cognitief psycholoog Stefan van der Stigchel heeft een populair wetenschappelijk boek geschreven over hoe aandacht werkt. Zijn onderzoek is fundamenteel. In een interview in NRC Next zegt hij: “Ik ben bijvoorbeeld heel benieuwd naar hoe de dingen die we zien in de film van onze aandacht belanden. Op het netvlies in onze ogen vallen al die beelden. Er komt informatie binnen over de vorm van een object, de kleur, de oriëntatie in de ruimte. Onze aandacht hebben we nodig om al die losse elementen te binden. Wat hoort bij wat? De kleur groen bij de boom, het blauw bij de auto. Pas daarmee krijgt wat we zien een identiteit.”

Ik ben erg benieuwd of Van der Stigchel in Zo werkt aandacht diep zal ingaan op de rol van de verbeeldingskracht in onze perceptie. Kinderen hebben een perceptie die open en vloeibaar is en worden daar door volwassenen vaak om benijd. Maar juist zij hebben hun kinderen realiteitszin bijgebracht en geleerd niet altijd te fantaseren zodat ze zich niet verliezen in dagdromen. “Aandacht is een filter” zegt Van der Stigchel.

Hoe verhoudt aandacht zich eigenlijk tot verbeeldingskracht?

Hoe verhoudt aandacht zich eigenlijk tot verbeeldingskracht? Als de aandacht een focus is dan is verbeeldingskracht eerder het tegenovergestelde. Het is geen filter dat we zelf beheren, maar eerder een vermogen om los te laten en mee te gaan in de stroom zoals we meegenomen worden in een droom.

Zo werkt aandachtAdvertenties, verkeerslichten, banners, etalages en pushberichten: de strijd om onze aandacht wordt steeds heftiger. Soms staat er weinig op het spel, soms is het een zaak van leven of dood. Maar hoe werkt aandacht eigenlijk? Waarom vallen sommige dingen meteen op en andere helemaal niet? Cognitief psycholoog Stefan van der Stigchel, laat zien hoe we informatie verwerken, waarom we zoveel meer zien dan we denken en welke gevolgen dat heeft voor ons dagelijks leven. Hij beschrijft verschillende technieken waarmee je aandacht kunt sturen en waarmee aandachtsarchitecten (zoals reclamemakers, ontwerpers van vliegvelden en websitebouwers) die inzetten in ons voor- én nadeel. Zo werkt aandacht is een must-read voor iedereen die wil weten hoe je kijkt, zoekt, én hoe je de aandacht van anderen kunt beïnvloeden. Het geeft inzicht in de werking van het brein en opent je de ogen voor een belangrijk aspect van ons bestaan: aandacht bepaalt immers wat je van de wereld om je heen meekrijgt.
 
Bron: mavenpublishing.nl

genreschilder

De Franse genreschilder Louis-Leopold Boilly (1761-1845)

In de klassieke schilderkunst heeft de historieschilder altijd het hoogste aanzien gehad. De historieschilder is namelijk niet alleen een schilder maar ook een verhalenverteller. Bovendien moet hij alle disciplines beheersen: portret, landschap en stilleven. Vóór de komst van de massamedia was de historieschilderkunst een machtig middel bij het beïnvloeden van de publieke opinie. In de negentiende eeuw was het vooral een vehikel van de staatspropaganda.

BoillyVeel lager in aanzien dan de historieschilder stond de genreschilder. Hij schilderde niet in opdracht op enorme doeken maar leverde bescheiden schilderijen voor de burgerij die graag keek in de spiegel van het dagelijks leven. In de burgerlijke cultuur van het Biedermeier waren enkele zeer goede genreschilders bezig, zoals de Duitser Carl Spitzweg (1808-1885). Hij keek naar de wereld en vooral naar de mensen om zich heen en schilderde deze met humor en kleur.Afgelopen week ontdekte ik de Franse genreschilder Luis-Leopold Boilly (1761-1845). Hij liet zich inspireren door de Hollandse genreschilders uit de 17e eeuw zoals Gabriël Metsu (1629–1667), Willem van Mieris en Gerard ter Borch (1617–1681).

Boilly
Publiek in het Louvre voor de kroning van Napoleon van Jacques-Louis David
(1810) door Louis-Leopold Boilly

In 1810 schilderde Boilly een schilderij van het publiek dat zich vergaapt aan Davids enorme doek van de kroning van Napoleon op 2 december 1804 in Parijs. De officiële kunst van de de staat is hier opgenomen in een alledaags tafereel. De historieschilderkunst wordt opgeslokt door genreschilderkunst.

Boilly
detail

Het Eerste Keizerrijk stond in 1810 op het toppunt van zijn macht. In dat jaar was het enorme schilderij (621 cm × 979 cm) van David tijdens de salon in het Louvre te zien. Het was een enorme publiekstrekker in een tijd waarin fotografie en film nog uitgevonden moesten worden. Het publiek beleefde de kroning van Napoleon alsof ze er zelf bij waren.

Boilly
De afgelopen 200 jaar lijkt er weinig te zijn veranderd in het Louvre. Nog steeds drommen de mensen zich samen voor het magnum opus van David. Het publiek is alleen internationaler geworden.

Louis-Leopold Boilly [ fr-peint.blogspot.nl ]