Maandelijks archief: november 2004

Palladio

vandaag 496 jaar geleden geboren: Andrea Palladio 30 november 1508
Andrea Palladio, geboren als Andrea di Pietro della Gondola in 1508 te Padua, zal pas over Vicenza naar Venetiëkomen. Hij nam dus een omweg die hem niet alleen in contact zou brengen met een ‘verlichte’ adel, maar die hem ook naar Rome zou leiden, waar hij met de overblijfselen van een antieke cultuur zou worden geconfronteerd. In Vicenza zou hij grootse paleizen ontwerpen die niet alleen allure moesten geven aan hun bewoners, maar die tevens de principes van een nieuwe architectuur moesten vastleggen. Vrijwel geen enkel paleis zou echter worden voltooid. Het zijn ruïnes gebleven van ambities en aspiraties. Niettemin zijn er weinig architecten die zo’n ontzettend stempel hebben weten te drukken op de architectuurdiscipline als Palladio.
Andrea Palladio
Villa Rotunda bij Vincenza,
omstreeks 550
Gevangen tussen de strijd van aanhangers van een moderniteit en van een traditie zou hij een architectuur codificeren die enerzijds elementen van verstarring en anderzijds van verluchtiging laat zien. Een architectuur die zich verre houdt van enig soort van intellectualisme, maar die toch uitdrukking geeft aan het intellectualisme van zijn tijd. Vanuit periferische centra tast zijn werk het echte centrum van de macht aan. Zeker in de lagunestad, waar Palladio moest concurreren met de Romeinse architect Jacopo Sansovino, die het plein van San Marco een definitieve vorm zou geven. Maar de kerk San Giorgio Maggiore loert in de verte en uiteindelijk zal Palladio de autoriteit van Sansovino ondermijnen en door zijn kerken Venetiëomsingelen.
 
Bron: bk.tudelft.nl

Palladio’s Italian Villas | andrea-palladio.de

wenende gitaar

vandaag 2 jaar geleden overleden:
George Harrison, 29 November 2001

I look at you all
See the love there that’s sleeping
While my guitar gently weeps

I look at the floor
And I see it needs sweeping
Still my guitar gently weeps

I don’t know why nobody told you
How to unfold your love
I don’t know how someone controlled you
They bought and sold you

I look at the world
And I notice it’s turning
While my guitar gently weeps

With every mistake
We must surely be learning
Still my guitar gently weeps

Look at you all ( 4x )

I don’t know how you were diverted
You were perverted too
I don’t know how you were inverted
No one alerted you

Look at you all
Still my guitar gently weeps

Look at you all ( 4x )
Still my guitar gently weeps

georgeharrison.com

visionair [ 2 ]

vandaag 247 jaar geleden geboren: William Blake 28 november 1757
Blake groeide op in een warm en onconventioneel middenstands- gezin in Londen. Zijn vader James was van Ierse afkomst en heette eigenlijk O’Neill. De jonge William was een obstinate jongen; hij ging niet naar school en ontving zijn opleiding grotendeels van zijn moeder. Hij las alles wat los en vast zat, waaronder Shakespeare, Milton, Ben Jonson en de bijbel en deed ook de nodige kennis op van Frans, Italiaans, Latijn, Grieks en Hebreeuws. Als spoedig werd zijn artistieke talent herkend en aangemoedigd. Ook bleek hij een mystieke inslag te hebben en zag visioenen, waardoor hij zich in zijn latere leven ook zou laten leiden.
God de Schepper door Wiliam Blake
God als de Schepper die de kosmos ontwerpt [ een van de meest gereproduceerde werken van William Blake ]
Op veertienjarige leeftijd ging hij in de leer bij de graveur James Basire. Deze liet hem schetsen en tekeningen maken van Westminster Abbey en andere oude kerken in Londen. In die tijd onderging hij de invloed van de gotiek. Toen hij 21 was, werd hij toegelaten tot de Royal Academy. Hij wilde echter meer zijn dan alleen graveur en verzette zich bovendien tegen de heersende conventionele kunstopvattingen. Na zijn huwelijk met Catherine Boucher in 1782, wist hij op aandringen en met steun van enkele vrienden een eerste publicatie te laten verschijnen: Poetical sketches (1783).
 
Hoewel zijn mystieke inslag leidde tot met veel symboliek beladen en vaak duister werk, waarin hij een eigen mythologie ontwikkelde, verscheen in 1789 zijn Songs of Innocence met eenvoudige lyrische gedichten. In 1794 werd hier in een heruitgave Songs of Experience aan toegevoegd. Dit laatste werk werd nooit apart uitgegeven maar altijd als eenheid met het eerdere, onder de titel Songs of Innocence and of Experience showing the Two Contrary States of the Human Soul.
 
Zijn belangrijkste prozawerk, met gravures, The Marriage of Heaven and Hell ontstond in 1790. In dit werk uit zich zijn verlangen naar vrijheid. De erin opgenomen Proverbs of Hell bevatten een beknopte weergave van zijn levens- en kunstbeschouwing; zijn revolutionaire ideeën verwoordde hij in The French Revolution (1791), America (1793) en Visions of the Daughters of Albion (1793). In zijn latere werken als Milton (1804-1808) en Jerusalem (1804-1820) maakte zijn wanhoop plaats voor een filosofie waarin de redding wordt gezien in liefde en vergeving. In zijn werk blijkt zijn opvatting dat de verbeelding belangrijker is dan de rede.
 
Blake plaatste vraagtekens bij alle heersende waarden van zijn tijd, op het gebied van kunst, relgie en filosofie. Zijn poëzie loopt vooruit op de grote veranderingen die zouden komen: het loslaten van de conventies van de 18e eeuw. Zijn moeilijke mystieke gedichten worden weinig gelezen. Wellicht kon hij in de werken geen goede uitdrukkingsvorm vinden voor zijn ideeën. In de kortere gedichten weet hij zich echter volkomen open te stellen voor de lezer. William Blake stierf in 1827 en werd begraven op Bunhill Fields in Londen.
 
Bron: nl.wikipedia.org

William Blake Archive

bloedbad in het Verre Westen

vandaag 136 jaar geleden:
slachting aan de Washita river, 27 november 1868

Dinsdagavond de hele avond weer eens zitten kijken naar dances with wolves met de indianen als good guys en de westerlingen als bad guys. John Dunbar, gespeeld door Kevin Costner, geeft zijn identiteit op en transformeert in de indiaan DanstMetWolven.

Na de opnamen leek de indiaan in de ziel van Costner te zijn opgewekt. Vorig jaar juni opende hij het omstreden Tatanka Center in de Black Hills, de heilige grond van de lakota-indianen. De lakota’s hebben zich in de 21ste eeuw goed georganiseerd en kunnen rekenen op steun uit de hele wereld. Er is zelfs een Nederlandstalige lakota website.

Freddy Maes geeft op zijn website een overzicht van 38 grote gevechten tussen de Westerse bezetter en de indianen tussen 1860 en 1890, waaronder die van 27 november 1868 door Custer.

indianen.org | Toespraak bij de opening van het Tatanka Center door Kevin Costner

Middeleeuws [ 2 ]

alruinwortel

Alruinwortel moet je bij volle maan uit de grond laten trekken door een hond die er met een touw aan is vastgebonden. De wortel, die vaak op een mens met twee beentjes lijkt, zou dan nog een gilletje slaken. Het kauwen op een stukje van deze wortel levert al snel een effect op als dat van de doornappel. Men beweert dat een gedroogde alruinwortel een uitstekende talisman tegen kwade invloeden is.

Mandragora, als Platearius kent,
es .i. cruud van Orient.
Cout eist ende droghe der toe.
Men vinter of hie ende soe;
die hie es gheblaet inder ghebare
alsoft .i. bete ware,
de soe alst waren louwre blade.
Apple draghen dese ghegade,
soete riekende alsmen weet,
dat men der erden apple heet.

Uut blade ende wortele sine
sijn nuttelic ter medicinen.
Die in heten suchten legt
ende te slapene niet ne plegt,
so salmen met mandraghen bladen
vrouen melc stampen ende begaden,
ende twitte van eye, dies ghelovet,
.i. plaester maken vort vorhoft
bedecter em dien slaep mede.
Die van groter hethede
sijn hovet swert legghe de blade ghewreven
an sinen slaep, et sals begheven.

Dus als hier bescreven staet
maecmen olie mandragoraet:
Die apple stampmen clene
ende mincse met olien ghemene,
dan sietment te samen heet
ende duet dor .i. cleet.
Dits olie mandragoraet
dar hoftswere bi vergaet.
Ende wel slapen doet mede,
ende es goet jeghen allen rede,
up datmen mede striken doe
vorhoft ende slaep der toe.

Men sal oec in goeden wine
.i. stic sieden die wortele sine,
ende ghevent hem drinken diet so staet
dat men hem die lede of slaet,
hi sal hem slapende so vergheten
dat hi der dinc niet sal weten.

uit: Der Nature Bloeme van Jacob van Maerlant

mandragora | uitjebol | mandrake

depressieve songwriter

vandaag 30 jaar geleden overleden:
Nicolas Rodney Drake, 25 november 1974
De twintigjare Nick Drake wordt ontdekt in 1968 en krijgt onmiddellijk een platencontract. Zijn debuutalbum Five Leaves Left verschijnt in 1969. Het album wordt gekenmerkt door de breekbare stem van Nick Drake, het delicate gitaarspel en de melancholie van de nummers. Zijn tweede album Bryter Layter, dat verschijnt in 1970, gaat op dezelfde muzikale weg verder. Geen van beide albums verkoopt goed en Nick Drake raakt in een depressie die hem vaak belet te schrijven en te componeren. Drake trekt zich meer en meer in zichzelf terug.
Nick Drake
In 1972 komt Pink Moon uit, een akoestisch album vol naakte, sombere nummers dat in amper twee dagen opgenomen werd en waarin hij terug gaat naar de essentie van zijn muziek: zijn stem en zijn gitaar. De teksten staan bol van spijt, verlies en ontgoocheling. Ook nu weer blijft het succes uit. Nick Drake vertrekt naar Frankrijk waar hij samenwerkt met Françoise Hardy. Hij zou enkele nummers voor haar geschreven hebben, die nooit werden uitgebracht.Na deze periode raakt Drake opnieuw in een depressie. Hij heeft het gevoel dat hij zijn doelpubliek onvoldoende kan bereiken en dat hij gefaald heeft in zijn opzet. Het is het begin van een periode vol psychische problemen, met een hospitalisatie van enkele weken als dieptepunt. In 1974 gaat Nick Drake de laatste keer de studio in en neemt vier nummers op die op Fruit Tree, een postuum verschenen compilatie-album, verschijnen. De nummers zijn opnieuw somber en vol verwijzingen naar de dood.
 
Intussen woont Nick Drake opnieuw in het ouderlijke huis. In de nacht van 24 op 25 november 1974, neemt hij een overdosis van zijn anti-depressivum Tryptizol. De volgende dag vindt zijn moeder hem dood op zijn bed. Velen vermoeden dat hij zelfmoord pleegde, maar familie en vrienden spreken dit tegen. Volgens hen had hij de laatste maanden minder psychische problemen en is de overdosis een ongeluk. Toch blijft de twijfel, niet in het minst omdat naast zijn bed het boek De mythe van Sisyphus van Albert Camus ligt, een essay over het absurde van het bestaan en de existentiële vraag naar de zin van het leven.
 
Hoewel Nick Drake tijdens zijn leven amper succes gekend heeft met zijn muziek en bitter weinig albums verkocht, is zijn populariteit na zijn dood enorm. Nick Drake wordt door vele artiesten genoemd als een belangrijke inspiratiebron voor hun eigen muziek. Hij wordt beschouwd als een van de belangrijkste songwriters van de twintigste eeuw, zoals ook bijvoorbeeld Elliott Smith en Jeff Buckley.

platen
Five Leaves Left (1969)
Bryter Later (1970)
Pink Moon (1972)
Fruit Tree (1974)

The Nick Drake Files

gezegend met slechte denkbeelden

vandaag 372 jaar geleden geboren:
Baruch de Spinoza, 24 november 1632
Ook bekend als Benedictus de Spinoza, Bento de Spinoza of Bento d’Espiñoza was een van de rationalisten van de vroege moderne filosofie samen met René Descartes en Gottfried Leibniz. Spinoza’s vader en grootvader waren Portugese joden, die in Portugal deden alsof zij christen waren om aan vervolging te ontkomen, maar die in feite joods bleven. Veel van dergelijke joden waren naar Nederland gevlucht vanwege het tolerante klimaat in dit land. In Nederland mochten zij hun joodse geloof in openheid belijden.
Benedictus de Spinoza
Spinoza op een postzegel bij de herdenking van zijn 300ste sterfjaar in 1977
In 1656 werd Spinoza uit de Amsterdamse sefardische gemeente verbannen vanwege ‘slechte denkbeelden en daden’. Welke gebeurtenissen de precieze aanleiding vormden tot zijn excommunicatie, is niet bekend. Het ligt voor de hand om te veronderstellen dat hij de denkbeelden die in zijn latere geschriften worden verwoord, in de periode voor zijn excummunicatie al in het openbaar heeft verkondigd. Veel van Spinoza’s ideeën over God, engelen, en de menselijke ziel waren ketters in de ogen van de sefardiem. Spinoza meende bijvoorbeeld dat de ziel niet onsterfelijk is. Paradoxaal genoeg betekent zijn naam Baruch in het Hebreeuws: gezegend. In het Latijn vertaald is dat Benedictus, en dat is ook hoe Spinoza vaak genoemd wordt.
 
Spinoza’s filosofische stelsel wordt gekenmerkt door pantheïsme. Dit heeft hij uiteengezet in diverse werken, waaronder de Ethica, geschreven naar de vorm van De Elementen van de Griekse wiskundige Euclides. Met propositielogica probeert hij bijvoorbeeld aan te tonen dat God bestaat en dat hij een enkele substantie is.
 
Spinoza stond bekend als de grootste christen en de grootste atheïst. Volgens hem is het menselijk gedrag volledig bepaald, vrijheid bestaat uit het vermogen in te zien dat we bepaald zijn. Vrijheid is volgens hem niet het vermogen om nee te zeggen tegen wat er met ons gebeurt, maar het vermogen ja te zeggen en volledig te begrijpen waarom dingen op een bepaalde manier gebeuren.

werken
1660 – Korte verhandeling van God, de mensch en deszelvs welstand
1670 – Tractatus Theologico-Politicus
1677 – Tractatus Politicus
1677 – Ethica ordine geometrico demonstrata

The Spinoza Net