vandaag 400 jaar geleden gestorven:
Tsaar Boris Godoenov, 13 april 1605
Tsaar Boris Godoenov, 13 april 1605
Boris Godoenov (ca. 1551 – 13 april 1605) was de machtigste man van Rusland aan het eind van de 16e eeuw en tsaar van 1598 tot 1605. Toen Ivan de Verschrikkelijke in 1584 stierf, werd zijn zoon Fjodor tsaar. Fjodor was echter geen sterke monarch, en diverse edelen streden om de macht. Boris Godoenov, zwager van de tsaar, kwam als overwinnaar uit de strijd, en werd de facto heerser over Rusland.
Godoenovs regering was succesvol. Vrede en rust keerden terug, en de economie bloeide. Diverse bouwprojekten kwamen tot stand:De stadsmuren van Moskou en Smolensk, uitbreiding van de haven van Archangelsk en een groot aantal kerken. Ook breidde hij de Russische macht uit in het zuiden (Oekraïne) en oosten (Siberië), en heroverde gebieden die verloren waren gegaan aan Zweden.
In 1598 stierf Fjodor kinderloos, en Godoenov werd op 1 september tot tsaar gekroond. Om de trek van de boeren van kleinere, vaak militair belangrijke, naar grotere commerciële boerderijen tegen te gaan, werden ze aan de grond gebonden, waarmee de al sterk in zijn rechten beperkte Russische boer volledig tot lijfeigene werd.
Godoenov kreeg nu met grote problemen te maken. Sommige boeren, uitgeknepen door hun landeigenaren, vormden roversbenden. Bovendien leidden opeenvolgende misoogsten in 1601-1603 tot een grote hongersnood. Godoenov liet weliswaar graan uitdelen, maar dat werd meest achtergehouden door handelaren en grootgrondbezitters. Ook waren er geruchten dat Godoenov leden van de oude tsarenfamilie had vermoord.
Een volksopstand van boeren, bandieten en gevluchte slaven werd in 1603 door het leger neergeslagen, maar het volgende jaar trok een man op naar Moskou die beweerde de (in werkelijkheid bij een aanslag omgekomen) zoon van Ivan de Verschrikkelijke, Dimitri te zijn. Deze ‘valse Dimitri’ bleek een charismatisch leider, en Godoenov had niet de macht zich tegen hem teweer te stellen.
Bron: wikipedia.org
Godoenovs regering was succesvol. Vrede en rust keerden terug, en de economie bloeide. Diverse bouwprojekten kwamen tot stand:De stadsmuren van Moskou en Smolensk, uitbreiding van de haven van Archangelsk en een groot aantal kerken. Ook breidde hij de Russische macht uit in het zuiden (Oekraïne) en oosten (Siberië), en heroverde gebieden die verloren waren gegaan aan Zweden.In 1598 stierf Fjodor kinderloos, en Godoenov werd op 1 september tot tsaar gekroond. Om de trek van de boeren van kleinere, vaak militair belangrijke, naar grotere commerciële boerderijen tegen te gaan, werden ze aan de grond gebonden, waarmee de al sterk in zijn rechten beperkte Russische boer volledig tot lijfeigene werd.
Godoenov kreeg nu met grote problemen te maken. Sommige boeren, uitgeknepen door hun landeigenaren, vormden roversbenden. Bovendien leidden opeenvolgende misoogsten in 1601-1603 tot een grote hongersnood. Godoenov liet weliswaar graan uitdelen, maar dat werd meest achtergehouden door handelaren en grootgrondbezitters. Ook waren er geruchten dat Godoenov leden van de oude tsarenfamilie had vermoord.
Een volksopstand van boeren, bandieten en gevluchte slaven werd in 1603 door het leger neergeslagen, maar het volgende jaar trok een man op naar Moskou die beweerde de (in werkelijkheid bij een aanslag omgekomen) zoon van Ivan de Verschrikkelijke, Dimitri te zijn. Deze ‘valse Dimitri’ bleek een charismatisch leider, en Godoenov had niet de macht zich tegen hem teweer te stellen.
Bron: wikipedia.org

Ad Verbrugge (1967) is universitair hoofddocent sociaal-culturele wijsbegeerte aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Zijn dissertatie, De verwaarlozing van het zijnde: een ethologische kritiek van Heideggers Sein und Zeit verscheen in 2001.
Dick Pels (1948) is socioloog en publicist. Hij werkte aan de faculteit van Filosofie te Groningen en was professor in sociologie aan de Brunel Universiteit in Londen. Pels heeft onder andere de biografie van Pim Fortuyn geschreven: De geest van Pim, waar hij in 2004 de Socrateswisselbeker mee won. Daarvoor schreef hij Het democratische verschil (1993) en Jacques de Kadt en de nieuwe elite (1993) . De laatste tijd is hij veel in het nieuws geweest naar aanleiding van de oprichting van de linkse denktank Stichting Waterland. Daarvoor schreef hij het Progressief Manifest (2004) Volgens Pels moet links zichzelf opnieuw uitvinden, omdat oude linkse antwoorden vandaag niet meer voldoen als antwoord op onze problemen. Het ideaal is dat linkse waarden zoals solidariteit, vrijzinnigheid en democratie worden verwezenlijkt, terwijl de vrijheid van het individu gewaarborgd blijft. Hij pleit daarom voor sociaal-individualisme. Iedereen moet vrij zijn om zichzelf te ontplooien in zelf gekozen gemeenschappen, zolang anderen daar niet mee worden geschaad.












