Maandelijks archief: april 2005

patriarch van Rome

Op de website van het Griekse aartsbisdom van Amerika staat een verklaring bij de dood van paus Johannes Paulus II. Hierin wordt benadrukt hoeveel deze paus betekend heeft voor de toenadering tussen het Oosterse en het Westerse Christendom, de Orthodoxe en de Rooms-katholieke Kerk.

During the tenure of Pope John Paul II, the relationship between the Roman Catholic Church and the Orthodox Church has improved significantly. In a most recent relevant event last November, Archbishop Demetrios, spiritual leader of 1.5 million Greek Orthodox Christians in America, had the opportunity to visit and be with the Pope in a special occasion at The Vatican. This was a ceremony during which the Pope, responding to the request of Ecumenical Patriarch Bartholomew, returned the Holy Relics of Saint John Chrysostom and Saint Gregory the Theologian, two of the most prominent Fathers of the undivided Church. The Holy Relics now rest at the Ecumenical Patriarchate in Constantinople.

Statement of the Greek Orthodox Archdiocese of America on the Death of Pope John Paul II

de ethiek van de ander

Alain Finkielkraut is de zoon van Poolse joden die de holocaust overleefden. Hij werd geboren in Parijs en wordt algemeen erkend als een van de meest gezaghebbende hedendaagse filosofen. Op zijn naam staan indrukwekkende boeken als De ondergang van het denken, De imaginaire jood, Zinloze herinnering. Over de misdrijven tegen de menselijkheid, De verloren beschaving, Ondankbaarheid, De stem van de overkant en Het onvoltooide heden.
 
Vooral in zijn beginperiode zette hij zich af tegen de manier waarop heel wat joden hun joods zijn probeerden te verdringen. Centraal in zijn oeuvre is de vraag hoe in de twintigste eeuw de Endlösung heeft kunnen plaatsvinden in het Europa dat zich de motor van de Verlichting en de vooruitgang waande. Hij stelt zich dan ook voortdurend kritisch op tegen de idealen van de Verlichting en tegen die van de Romantiek. Beide hebben immers geleid tot de meest dramatische ontsporingen.
Bron: liberales.be
Alain Finkielkraut
In De wijsheid van de liefde overdenkt Alain Finkielkraut de relatie tot de medemens in navolging van zijn leermeester Emmanuel Levinas (1906-1995). Deze relatie wordt niet bepaald door strijd, zoals de existentialisten meenden; evenmin door idyllische roes, zoals de romantici dachten, maar door zorg voor de Ander, aldus Levinas. Onttrekken we ons aan die zorg, dan verzinkt ons bestaan in leugenachtigheid. Finkielkraut past deze stellingname toe op het heden.
 
Diverse vormen van totalitarisme hebben de ethiek van de Ander vrijwel onmogelijk gemaakt. Ideologieën van links zowel als rechts hebben zich ontpopt als de ergste vijanden van de ethiek, omdat zij de zorg voor de Ander hebben gebruikt als denkmantel voor brute vormen van onderdrukking en machtsmisbruik. Zowel fascisme als communisme onderdrukten de bevolking in naam van het volk en maken zich dus schuldig aan verraad van het eerste gebod dat de mens is meegegeven. Finkielkrauts boek is een oproep om het cynisme van de moderne tijd te doorbreken: het is hoog tijd om ouderwetse begrippen als liefde, bekommernis en naaste in ere te herstellen.

Alain Finkielkraut in De Groene [ 1998 ]
Alain Finkielkraut in Trouw [ 2003 ]

onveranderlijke morele orde

De Leidse rechtsfilosoof en mede-oprichter van de Burke Stichting Andreas Kinneging heeft een dik boek geschreven: de geografie van goed en kwaad. In Filosofie Magazine van april staat een interview met deze conservatieve denker.

Andreas KinnegingIn zijn boek heeft Kinneging het over de ‘onveranderlijke morele orde’. De morele waarden maken deel uit van de wereld, ze vormen een continent dat ontdekt moet worden. Vandaar de titel de geografie van goed en kwaad. De kennis van dat continent moet van generatie op generatie worden overgedragen, zodat ze niet vergeten wordt. Moraalrelativisten zal het waarschijnlijk wat vreemd in de oren klinken, geeft Kinneging toe.
“Verlichting en Romantiek hebben dat relativisme in de wereld gebracht. Sindsdien moet de normativiteit uit de subjectiviteit voortkomen; goed en kwaad zijn menselijke constructies geworden. Het echte Verlichtingsdenken is causalistisch, mechanistisch en utilistisch. Wie de natuurwetten kent, is niet langer overgeleverd aan de natuur, maar kan haar voor zijn wagen spannen. Deze denkwijze werd niet alleen van toepassing geacht op het terrein van de natuurwetenschappen, maar ook op mens en maatschappij. Natuurverschijnselen zijn causaal gedetermineerd en de mens is dat ook. Zijn streven staat geheel in het teken van het verlangen naar pleasure en het vermijden van pain. De traditionele vraag of dat wat wordt gewenst moreel wel in de haak is, verliest door dit uitgangspunt iedere betekenis. Berouw en spijt benoemen niet een schuldgevoel, maar een gevoel van verdriet dat voortkomt uit een besef niet de meest optimale keuze te hebben gemaakt in termen van nuttigheid. In het algemeen kan worden gesteld dat in een dergelijke, naturalistische benadering geen ruimte is voor de ethiek, althans in de strikte zin van het woord, als Selbstzwang.
“Ik verdedig in mijn boek tegenover deze gedachten een platoons-christelijk perspectief, waarbinnen de morele ideeën als iets goddelijks beschouwd worden. Inderdaad, als een continent dat ontdekt moet worden. De ideeën zijn voorgegeven grootheden, zoals het idee van de cirkel. Ze maken deel uit van het Zijn.”

Geografie van goed en kwaad [ Uitgeverij Het Spectrum ]
Wat wil de Burke Stichting? [ De Groene ]
Christendom en conservatisme [ Reformatorisch Dagblad ]