In het kader van het Rembrandtjaar draait het filmmuseum een aantal Rembrandtfilms. Omdat ook Caravaggio als inspirator in de belangstelling staat (in de tentoonstelling Rembrandt-Caravaggio in het VanGogh Museum) wordt ook de film Caravaggio van Derek Jarman getoond. Twintig jaar geleden zag ik deze in het filmhuis in Arnhem en kan mij ervan herinneren dat het een echte schilderijenfilm was. Je moet er van houden.

Vanmiddag weer bezig geweest met het kopieren van het schilderij Suzanna en de ouderlingen van Rembrandt. Het schilderij hangt in Berlijn. De doodverving staat nu te drogen. Ik heb deze gemaakt op een donkere grond (omber) met oker en Van Dyckbruin (Kasselse aarde). Het sluierende effect van het oker op de donkere grond geeft een ruimtelijk optisch grijs, vooral in het incarnaat van Suzanna.

Een eerder werk uit 1636 met hetzelfde thema is te zien in het Mauritshuis

Op het web is er van alles over schildertechnieken te vinden. Wanneer je bijvoorbeeld “rembrandt painting technique” intypt, spuugt Google 587.000 pagina’s uit. Bijna bovenaan staat een pagina uit de fantastische site essentialvermeer.20m.com waar je een studie kunt vinden over de techniek van Vermeer, die de verschillende fasen van een schilderij volgt: drager en grondering, tekening, onderschildering, eigenlijke schildering en glacering.

Ook wordt er op essentialvermeer.20m.com aandacht aan de technieken van andere 17e eeuwse meesters, waarbij regelmatig verwezen wordt naar de klassieker Rembrandt, The Painter at Work van Ernst van de Weetering. De site heeft ook een bookshop waar je veel boeken kunt vinden (en kopen uiteraard) over Van Dyck, Rembrandt, Vermeer en andere oude meesters uit de Hollandse 17e eeuw.

Through modern scientific analysis, many of the materials used by the old masters can be identified with certainty. Understanding painting technique, however, is another matter. Modern methods of observation such as x-ray and the recently invented infrared radiography, have revealed hitherto hidden aspects of the masters’ paintings but these investigative methods must be used in conjunction with contemporary painters’ manuals, direct observation and the comprehension of artists’ expressive aims in order to form a reasonable overall picture of the artists’ procedures.
 
The principle difference in Dutch seventeenth-century and modern painting technique is that antique painters broke down the working procedure in a series of distinct passages executed in a predefined order. The principle difference between materials is that antique painters generally hand-made their own pigments which were very few when compared to the industrially pre-prepared paints available today. Modern paints have an almost uniform consistency while hand-made paints have entirely different drying brushing and covering characteristics from one another, which, however, painters had not only overcome but had learned to use to their advantage.

Tenslotte vond ik deze nog: Jonathan Janson heeft een uitgebreide website die je precies vertelt hoe je zelf een schilderij kunt maken in de stijl van Vermeer.

Christiaan Huygens (1629-1695) is bekend als een van de beroemdste en invloedrijkste natuurwetenschappers van de zeventiende eeuw. Hij deed belangrijke ontdekkingen op het gebied van de wiskunde, natuurkunde en sterrenkunde. In de moderne natuurkunde spreekt men nog altijd van het ‘beginsel van Huygens’, dat de uitbreiding van het licht verklaart. Daarnaast is Huygens bekend vanwege zijn ontdekking van de ring van Saturnus en van een maan van die planeet, en vanwege zijn werk op het gebied van de mechanica. Hij formuleerde als eerste de regels voor centrifugale kracht, slingers, en elastische botsingen.
 
In tegenstelling tot het grootste deel van de natuurbeschouwing van zijn tijd, die in het algemeen sterk in dienst stond van meer algemene filosofische uitgangspunten, was het onderzoek van Huygens vooral ook geworteld in een technologische belangstelling en uitvindersvernuft.
Samen met zijn oudere broer Constantijn (1628-1697) sleep hij lenzen voor telescopen, die tot de beste van hun tijd gerekend werden. Hij maakte of suggereerde tal van verbeteringen aan bestaande apparaten. Sommige daarvan hadden een wetenschappelijk doel, zoals een micrometer voor zijn telescopen, andere waren puur op vermaak of gemak gericht, bijvoorbeeld vering voor koetsen en een toverlantaarn. Zijn beroemdste uitvinding was het slingeruurwerk, dat de nauwkeurigheid in de tijdmeting met een grote sprong vooruithielp. Deze uitvinding hing nauw samen met zijn theoretische werk.

Ruwweg gezegd dateert het moderne idee van natuurwetenschap uit de zeventiende eeuw. Dat betekent ook dat het tot die tijd niet goed mogelijk was om jezelf als wetenschapper of onderzoeker te afficheren. Voor zover er onderzoek plaats had, had dat een heel ander karakter dan tegenwoordig en gebeurde dat ook om andere redenen.
De zeventiende eeuw is wat dat betreft dus een overgangstijd. Dat betekent dat de mensen uit die tijd die wetenschap wilden beoefenen met een probleem zaten. Immers, een moderne wetenschap kan pas ontstaan op het moment dat mensen haar gaan beoefenen, maar je kunt moeilijk iets gaan beoefenen dat nog niet bestaat. Wie zich aan het natuuronderzoek wilde wijden moest op een of andere manier aannemelijk kunnen maken dat hij nuttig werk deed. Hoe deed je dat op een moment dat de natuurwetenschap nog zo nieuw was dat het evengoed een hersenschim kon zijn?
Het probleem speelde zeker ook voor Christiaan Huygens. Weliswaar kwam hij uit een rijke familie en hoefde hij zich om geld niet veel zorgen te maken. Maar anderzijds was het, juist omdat hij uit de deftige stand kwam, wel van belang om de eer en goede naam van zijn familie niet te grabbel te gooien. Hij kon het zich niet veroorloven zichzelf belachelijk te maken.

Christiaan Huygens Web