Maandelijks archief: oktober 2010

10-10-10

vanmiddag een boswandeling gemaakt
en in de constellatie 10-10-10 viel mij iets moois toe

Vanmiddag genoot ik van de schitterende omgeving nabij landgoed Groot-Warnsborn ten noorden van Arnhem. Ik had mij even op een bankje geïnstalleerd en terwijl andere wandelaars passeerden, zat ik even stil bij het wandelen. Waarom zoeken we voor een wandeling zo graag het bos op?

Groot-Warnsborn
De vrije natuur is een geweldige ontmoetingsplek. Even uitwaaien, frisse lucht door de bovenkamer, waar waren we ook alweer?

In het bos kom ik tot mijzelf. Tegelijkertijd voel ik een verbondenheid met de ander(en) die ik in de stad niet voel. Het lijkt alsof de natuur een appèl op mij doet om het verbond met elkaar te sluiten in een korte bevestiging goedemiddag, hallo, een knikje… Het bos is en blijft voor mij een intieme ruimte waarin je elkaar anders passeert dan in een drukke winkelstraat. In het bos word ik niet alleen dichter bij mijzelf gebracht, maar ook dichter bij de ander. Het bos is daarom ook een uitstekende plek voor een gedachtenwisseling.

Na deze korte mijmering, pakte ik de waan van het dagblad beet, om mij daarin te gooien, maar werd tegengehouden door de achterkant van de krant waar een paginagrote advertentie stond van de Stichting Natuurmonumenten. “Als je van wandelen houdt” stond er boven. Ik las onmiddellijk de tekst:

… dan kies je voor Natuurmonumenten. Het nieuwe kabinet trekt de handen af van de natuur. Terwijl de natuur zó belangrijk is voor het welzijn van ons allemaal. Om in te wandelen, om tot rust te komen of om inspiratie op te doen. Steun daarom Natuurmonumenten. Juist nu. Kijk op www.natuurmonumenten.nl Natuurmonumenten. Als je van Nederland houdt.
Natuurmonumenten
de advertentie van natuurmonumenten

Thuisgekomen heb ik mijn donatie gedaan, want deze toegestoken hand druk ik van harte!

natuurmonumenten.nl

water & vuur

gezien: Master and Commander (2003) van Peter Weir

Patrick O'Brian, Master and CommanderAls je in maritieme geschiedenis geïnteresseerd bent, is de kans groot dat je al eens een boek van Patrick O’Brian (1914-2000) hebt gelezen. Zijn roman Master and Commander uit 1969 stond aan het begin van een reeks romans over kapitein Jack Aubrey en scheepsarts Stephen Maturin aan boord van het achttiende eeuwse fregat HMS Surprise. Patrick O’ Brian was 55 toen hij aan zijn levenswerk begon en vlak voor zijn dood in 2000, was hij aan zijn laatste roman bezig The Final Unfinished Voyage of Jack Aubrey die onvoltooid gebleven is, maar in 2004 werd gepubliceerd. De verfilming van Master and Commander kon de schrijver niet meer meemaken, maar hij zou er mee ingestemd hebben dat deze in handen was gegeven van Peter Weir. Deze ouwe rot in het vak maakte in 1975 al het meesterwerk Picnic at Hanging Rock. Daar had hij toen een budget voor nodig van nog geen half miljoen dollar. De verfilming van Master and Commander kostte driehonderd maal zoveel!

Peter Weir behoort samen met David Lynch tot die zeldzame regisseurs die het onheilspellende aantrekkelijk en sexy kunnen maken. En die eigenschap komt uitstekend van pas om van Master and Commander een indringende film te maken over de oorlog op zee, de hel op het water. Maanden lang met honderdvijftig man eindeloos lange dagen wachtend op zee, wachtend op de hel die gaat losbarsten. Peter Weir die met een co-auteur het filmscenario schreef, maakte drastische keuzes, liet veel uit de roman weg en spon nieuwe verhaallijnen uit. De keuze om de film in 1805 te situeren en in niet in 1812, was een marketingtechnische. In 1812 was de Engelse zeemacht in oorlog met de Verenigde Staten en de productiemaatschappij wilde niet het risico lopen dat dit bij het Amerikaanse publiek weerstand zou oproepen. Daarom werd het toneel verschoven naar de Derde Coalitieoorlog in 1805 toen Engeland in oorlog met Frankrijk was. Zoals in de film het Franse schip door de Engelsen gekraakt wordt, zo zal de Franse filmpers deze film gekraakt hebben.

still
still uit Master and Commander

De romans van Patrick O’Brian roepen een wereld op die tot in de details beschreven wordt en waarin je helemaal meegenomen wordt. Peter Weir heeft deze vervoerende manier van vertellen schitterend in film gebracht. De oscar voor de beste cinematografie werd terecht verzilverd. Met effectieve cinematografie worden we in de eerste scene het verhaal binnengezogen. Weir maakt veel gebruik van een aftastende camera en filmt soms dicht op de huid.

Het eerste beeld is de donkere en eindeloze verlatenheid van de oceaan waarboven het oog van de camera zweeft. Dan snijdt een schip diagonaal door het beeld en is snel weer verdwenen als een nachtelijk roofdier. De muziek is donker en onheilspellend. We lezen in een opschrift wat de missie van dit schip is: Het fregat HMS Surprise moet een Frans schip opsporen, vernietigen en de buit veroveren. Het schip blijkt een oorlogsschip dat ten strijde trekt. Daarna duikt de camera in de ingewanden van het schip en volgt een lange shot van voren naar achteren. Deze shot roept herinneringen op aan Das Boot van Wolfgang Petersen uit 1981. Een dergelijke shot werkt als een soort autopsie waardoor het schip op een levend wezen gaat lijken. Dat wordt nog versterkt omdat we geen bemanning te zien krijgen. In eerste instantie lijkt het schip op een spookschip. In de daarop volgende scene breekt de dag aan en wordt ‘het schip’ wakker. Nu krijgen we de bemanning te zien, ruwe zeebonken, officieren, maar ook jongens uit rijke families in uniform. We zien geen enkele vrouw en Weir zal dat gedurende de hele film volhouden. It’s a men’s world. Het is een magistrale beginscene. Door een paar ‘simpele’ shots zijn we nu zelf aan boord gekomen en we weten waar we zijn: op een Engels schip ergens voor de kust van Braziliëin 1805 met de missie een Frans schip te vernietigen.

still
still uit Master and Commander

Master and Commander (2003) behoort samen met Gettysburg (1993) tot een van de beste oorlogsfilms die ik de laatste jaren gezien heb. Dat komt vooral omdat de romans van Patrick O’Brian en Michael Shaara ijzersterk zijn. De nadruk ligt op de mensen, op de duivelse dilemma’s waar zij voor gezet worden en op het proces van ontmenselijking waarin zij gevangen zijn. De druk wordt door de situatie verpletterend. Wanneer op een ongelukkig moment het roer kapot geschoten was en het fregat doelloos op het water dobbert, als speelbal van de golven en als schietschijf voor de vijand, spreekt de kapitein het doodvonnis uit: “We zitten als haringen in een ton gevangen!”

Tall Ship RoseTall Ship Rose is a replica of an 18th century Royal Navy frigate that cruised the American coast during the Revolutionary War. Built in Lunenburg, Nova Scotia, the Rose operated as a sail training vessel from 1985 to 2001. Thousands of people from all over the world experienced adventure at sea aboard the Rose as she ranged from her homeport in New England as far north as Labrador and as far south as Grenada, into the Great Lakes as far west as Duluth and east to the Atlantic coast of Europe. In 2003 the ship appeared as the HMS Surprise in the 20th Century fox film Master and Commander: Far Side of the World starring Russell Crowe and directed by Peter Weir.

foto’s van de Tall Ship Rose als de HMS Surprise

Na de korte zeeslag aan het begin van de film, krijgen we langzaam maar zeker te zien hoe de verschillende mensen aan boord van de Surprise tegenover elkaar staan – hun mentaliteit, hun angsten, hun ambities. De spanningen die naar boven komen wanneer het drinkwater op dreigt te raken, het bijgeloof dat er heerst… Dit soort van zee-oorlogen werden op lange termijn uitgevochten; eens de kapitein een tactiek vastgelegd heeft, houdt de uitvoering van zijn plannen gewoonlijk eerst nog eens drie, vier weken zeilen in. En tussendoor hebben de mannen aan boord maar weinig te doen behalve op elkaars lip te zitten. Maar weinig motivatie buiten de eer die ze het vinden om te mogen dienen op een schip van de koning, en hun blinde vertrouwen in de kapitein die ze dienen. We krijgen de indruk dat een oorlog op zee in die tijd bestond uit wachten, en nog meer wachten, op dat éne moment waarop het geweld zal losbarsten.
 
Bron: digg.be

Master and Commander: The Far Side of the World [ en.wikipedia.org ]

een lastige boodschap …

moderne versie van de brede en de smalle weg
gemaakt door grafisch ontwerper Fokke de Vries

de brede en de smalle weg, 1866De representaties van een prettig leven op aarde, die de reclame voorschotelt, ontmaskeren we bij voorbaat als leugens. De reclame komt de consument in zijn wantrouwen tegemoet. Als overtuigen niet meer werkt, dan moet het maar over een andere boeg gegooid worden. Met aanstekelijk amusement. Als je met een grappig spotje de kijkers voor de buis kunt krijgen, heb je als merk toch weer credits opgebouwd. ‘O ja, die verzekeringsmaatschappij met dat gave spotje!’ (…maar welke verzekeringsmaatschappij was het nou?) Met humor lijk je alles te kunnen verkopen. Zelfs de Belastingdienst probeert het, maar kan daarin niet te ver gaan, omdat ze het nu eenmaal niet leuker kan maken. Ook de dominee weet dat hij het niet leuker kan maken. Je kunt preken als een getalenteerde verkoper, maar als je waarschuwt over de gevaren op de geestelijke weg, kun je die gevaren niet gaan opleuken. Alleen degenen die deze gevaren erkennen, zullen de boodschap dan nog willen horen en blijven zitten.

Met humor lijk je alles te kunnen verkopen. Zelfs de Belastingdienst probeert het, maar kan daarin niet te ver gaan, omdat ze het nu eenmaal niet leuker kan maken. Ook de dominee weet dat hij het niet leuker kan maken.

In de beeldtaal van veel religieuze tradities, maar zeker in die van het Christendom, bestaat het beeld van de brede en de smalle weg, de makkelijke en de moeilijke weg. De ene weg is op korte termijn prettig en aangenaam, maar werkt als een fuik. Na verloop van tijd merk je dat je terug wilt, maar dat het moeilijk gaat. Net als bij een verslaving was het in het begin prettig maar nu merk je dat je in een val gelopen bent. De smalle weg is lastig en vaak eenzaam, maar kent wéll een goede en veilige bestemming. De traditionele boodschap is: de brede weg leidt naar de hel en de smalle weg naar de hemel. Deze boodschap is moeilijk te verkondigen, want ‘hemel en hel’ worden nauwelijks nog serieus genomen. Hoogstens wordt deze tweedeling in een hiernamaals gezien als een uitgewerkt manipulatiemiddel van de kerk. Dat de boodschap een oprechte waarschuwing zou kunnen zijn, wordt nauwelijks nog ernstig overwogen.

plaat
het gouden kalf is de toegang tot de brede weg van consumptie en amusement
anti-globalisten en anti-kapitalisten zullen het hier waarschijnlijk mee eens zijn

Het is moedig dat in Urk het initiatief is genomen om een eigentijdse representatie te maken van het klassieke beeld van de twee wegen. Het beeld zal jongeren nog steeds kunnen aanspreken. De jeugd is van nature open en gevoelig voor de morele dimensie van ons bestaan, ook al wordt moraliseren door de meeste jongeren als ‘fout’ ervaren. Maar als het gaat om ‘het redden van de planeet’ zoals de opdracht van het ‘groene evangelie’ luidt, zijn jongeren uitstekend te mobiliseren. Juist voor jonge mensen is het urgent om de massaconsumptie af te remmen, want doorgaan met onze hedonistische levenswijze zal tenslotte leiden tot een verschrikkelijke milieucatastrofe, een hel op aarde. De brede weg van onverantwoorde massaconsumptie zal op den duur onder water komen te staan, omdat we weten dat de zeespiegel verder zal stijgen. De moeizame weg van duurzaamheid, waarbij eerst het zure komt en pas veel later het zoete, zal de wereld leefbaar houden. Vanuit deze betrokken houding tot de aarde en de toekomst van onze kinderen, kan het beeld van de brede en de smalle weg, weer serieus genomen worden.

plaat
de plaat is voor € 14,95 te bestellen bij johannes-multimedia.nl
( beeld: Fokke de Vries )
Helemaal nieuw zijn een beeldscherm met daarop het gezicht van een jonge vrouw, een auto met een afbeelding die sterk doet denken aan de Staatsloterij en een vol supermarktkarretje dat symbool staat voor de genotscultuur en het gemaksdenken. Anders is ook een afbeelding van het Pantheon met op het dak een grote zwarte spin die staat voor het world wide web. Mensen dansen op muziek van een dj. Uit speakers komen de woorden „doom, doom, doom.“ Een vijver in het midden toont links een wegzinkende kerk en rechts een bron – van levend water.
 
Bron: puntuit.nl

johannes-multimedia.nl