Michaela verrast mij vaak met Franse films. Tien jaar geleden was dat met Le Fabuleux Destin d’Amélie Poulain (2001). Daarna volgden een aantal films van Jacques Tati en Seraphine (2008). Niet lang geleden bracht ze de DVD van Dialogue avec mon jardinier mee. Evenals Seraphine is deze film een ode aan het platteland. Sfeervolle opnamen met tegenlicht, bochtige weggetjes, moestuintjes, rieten stoeltjes en een eerlijke plattelandswijn. Clichés worden niet geschuwd. De schilder heeft een strohoed op en doet het natuurlijk weer met zijn model.
Het scenario volgt het voortkabbelende leven van een schilder die gesprekken heeft met zijn tuinman en concentreert zich vooral op het verschil tussen beide personages. De schilder maakt in Parijs deel uit van het grootsteedse leven en de culturele elite maar komt in zijn buitenhuis op het platteland pas weer tot zichzelf. De tuinman is een simpele ziel met alleen maar lagere school, maar met een open hart voor de kleine dingen van het leven. In de gesprekken met de schilder, ontwikkelt de tuinman zich ongewild tot de kenner van het gewone leven en in zekere zin tot een leraar voor de schilder. Maar nergens gaat het gesprek echt de diepte in. Dialogue avec mon jardinier is vooral een filmduet voor twee steracteurs. Jean-Pierre Darroussin als de eenvoudige tuinman op zijn brommertje roept een beeld op van tevredenheid en ‘domweg gelukkig zijn’, precies zoals Monsieur Hulot op zijn fiets in Mon Oncle.
Over schilderkunst kom je door deze film niet veel te weten. Behalve dan dat Jean-Léon Gérôme in Barbizon oriëntaalse schilderijen maakte. Hij kwam niet naar Barbizon voor de omgeving, maar wilde gewoon bij zijn vrienden zijn… En daar gaat Dialogue avec mon jardinier ook over, niet over tuinieren of schilderkunst, maar over een gewone vriendschap die door het fijnzinnige duet van Daniel Auteuil en Jean-Pierre Darroussin overtuigt en ontroert.
Duitsland zou het land zijn van dichters en denkers. Wanneer je een boek van Rüdiger Safranski leest, hoef je daar in elk geval niet meer aan te twijfelen. Safranski schreef een vuistdikke biografie over Martin Heidegger, monografieën over E.T.A. Hoffmann, Schopenhauer, Nietzsche en Schiller, een studie over het kwaad en een hele stapel opstellen over o.a. Rousseau, Kleist, Kant, Kafka en Freud. Zijn laatste boek, dat in een Nederlandse vertaling verscheen onder de titel Romantiek. Een Duitse Affaire, kreeg lovende kritieken. 
Hoeveel waarheid heeft de mens nodig? is een bundeling van essays die Safranski in de jaren tachtig schreef. Met zijn onderwerpen richt hij zich op het menselijk tekort. De bundel opent met een citaat van Georg Büchner. “Er is een fout geslopen in hoe we geschapen zijn; we missen iets, ik heb er geen naam voor – maar we zullen het niet vinden door in elkaars ingewanden te wroeten, dus wat zouden we elkaars lichamen ontweien? Ga heen, we zijn miserable alchemisten.” In de jaren negentig zou Safranski in zijn studie over het kwaad, het menselijke tekort, zijn (on)vrijheid nog preciezer onder de loep nemen. 
Toen ik 25 jaar geleden met twee vrienden door Peru en Bolivia reisde, had ik wat zwarte beertjes in mijn rugzak. Een paar Maigrets van Georges Simenon en een pocket van Jean-Paul Sartre. Het was een Nederlandse vertaling (door H.P. van Aardweg) van zijn bekendste roman La Nausée. Ik meende dat Jean Paul Sartre (Michel Houellebecq had in 1986 nog niets geschreven) hielp bij het afbranden van valse verwachtingen. Als drieëntwintigjarige hield ik uit voorzorg alle verwachtingen a priori voor vals, als een laffe vlucht uit de barre realiteit. Hier en nu, dat was het. Niets meer en niets minder. 
Sartre’s verhaal, als men het een verhaal mag noemen, is meeslepend door de eindeloze verveling, de grauwe doodsheid der schildering bijkans zonder enige actie. Woorden, welke in de enkele gesprekken met de anderen worden gewisseld, glijden langs elkaar. Geen spoor van menselijke warmte, geen medelijdend gebaar, geen blik van innige verstandhouding, slechts kilte, nuchterheid, beklemmende en tot een gevoel van walging opstijgende wanhoop.
