Maandelijks archief: mei 2012

Shane, come back!

vanmiddag gezien op Een: Shane (1953)

Shane 1953De western Shane werd in 1953 voor zes oscars genomineerd. Regisseur George Stevens greep zelf tweemaal naast. De oscars voor de beste film en beste regisseur gingen dat jaar naar Buddy Adler en Fred Zinnemann voor From here to eternity. Shane verzilverde wéll de oscar voor de beste cinematografie van Loyal Griggs. Het onderwerp en het verhaal doen mij aan twee latere westerns denken. Clint Eastwood speelde in 1985 al in een remake van Shane (Pale Rider) voordat hij zeven jaar later Unforgiven (1992) maakte. Daarbij heeft hij zich duidelijk door Shane laten inspireren. Ook hier gaat het over het ellendige bestaan van een keuterboertje op een hoogvlakte in de Rocky Mountains en is er Bijbelse symboliek. De andere western is de tamelijk onbekende psychedelische western (ja, dat is een genre) The Hired Hand (1971) van en met Peter Fonda. Beide films verenigen de hired hand en de lonesome cowboy in de hoofdpersoon, een man van weinig woorden uiteraard. Want in westerns hoort dat zo. En Clint Eastwood en Peter Fonda zijn al helemaal geen praters.

Shane 1953
De Rocky Mountains in Wyoming vormen het decor van Shane, de eerste western in widescreen-formaat. Er wordt dankbaar gebruik gemaakt van het overrompelende panorama dat in de film telkens terugkeert. Het plaatje doet mij denken aan de Allgäu in Beieren: een hoogvlakte met in de verte het majestueuze blauwe bergmassief.

Hoofdrolspeler Allan Ladd speelde na Shane nog in twintig films. Ook al had hij met Shane zijn beroemdste rol, ik zie hem toch liever samen met Veronica Lake in een film noir, bijvoorbeeld The Glass Key (1942), This Gun for Hire (1942) of The Blue Dahlia (1946).

In de serie Volgens Verhoeven in De Volkskrant schreven Paul Verhoeven en Bob Scheers in november een korte beschouwing over Shane. Volgens Paul Verhoeven is Shane zonder meer een Jezusfiguur. In de allereerste scene komt hij van links naar rechts de film ingereden. Dat betekent in de taal van de western dat we met een good guy te maken hebben. Bovendien is hij gekleed in licht suede. Regisseur George Stevens, die 12 jaar later de Jezusfilm The Greatest Story Ever Told zou maken, heeft al die Jezussymboliek in Shane er bewust ingebracht. Het legendarische einde met de schreeuwende Joey: “Shane, come back!” duidt volgens Verhoeven op de wederkomst van Christus.

imdb.com | Shane [ nl.wikipedia.org ]

Jugendstil in München [ 1 ]

bij een bezoek aan München in juni

Jugend 1897Volgende maand hopen we München te bezoeken. Als liefhebbers van de Jugendstil, zitten we in München goed. Jugend, het tijdschrift waar de Jugendstil ( of Art Nouveau, Nieuwe Kunst en Secession) haar naam aan te danken heeft, verscheen voor het eerst in 1896 in München. Rond de schilder Franz von Stuck had zich in 1892 een groep jonge kunstenaars verzameld. Onder de naam Secession scheidde deze zich af van de gevestigde kunstenaars die werden aangevoerd door de schilder Franz von Lenbach. Von Lenbach en Von Stuck hadden veel invloed op de kunstenaars in München en leefden als prinsen. We zijn van plan om in de Beierse hoofdstad zowel de Städtische Galerie im Lenbachhaus als Villa Stuck te bezoeken, de voormalige residenties van deze schilders.

Een van de kunstenaars van de Secession was August Endell. Hij was zelf weer een leerling van de beeldhouwer Hermann Obrist. Deze had aanvankelijk medicijnen en natuurwetenschappen gestudeerd en zich beziggehouden met botanie. Hij had een scherpe blik voor de plantaardige natuur en ontwikkelde zijn opvattingen over kunst op basis van de ideeën van wetenschappers uit zijn tijd. Hij verdiepte zich in Darwin, Haeckel en Fechner en de natuurfilosofie van Schelling. Zijn leerling August Endell had deze ideeën overgenomen en voegde daar nog de theorie van de Einfühlung bij, die door de filosoof en psycholoog Theodor Lipps was uitgewerkt. De plantaardige Jugendstil is nauw verbonden met deze opvattingen. Ook Kunstformen der Natur (1899-1904) van Ernst Haeckel , dat op de grens ligt van biologie en beeldende kunst, heeft veel invloed gehad op kunstenaars aan het begin van de twintigste eeuw.

Kunstformen
Kunstformen der Natur 1899-1904
Tafel 85 – Ascidiae – Zakpijpen
Het is als een roes, een waanzin die ons overvalt. De vreugde dreigt ons te vernietigen, de overvloed aan schoonheid dreigt ons te verstikken. Wie dat niet heeft doorgemaakt, zal de beeldende kunst nooit begrijpen.

August Endell (in: Um die Schönheit)

Wie geleerd heeft zich zonder enige associatie, zonder een bijgedachte, aan zijn zintuiglijke indrukken over te geven, wie voor het eerst de uitwerking van vormen en kleuren op het gevoel ondervonden heeft, zal daaruit een onuitputtelijke bron van buitengewoon en onvermoed genot putte. Het is inderdaad een nieuwe wereld die zich openbaart. En het zou een hele belevenis in elk mensenleven moeten zijn, als voor het eerste een begrip van deze dingen ontstaat. Het is als een roes, een waanzin die ons overvalt. De vreugde dreigt ons te vernietigen, de overvloed aan schoonheid dreigt ons te verstikken. Wie dat niet heeft doorgemaakt, zal de beeldende kunst nooit begrijpen. Wie door de kostelijke curven van een grashalm, de wonderbaarlijke onverbiddelijkheid van het distelblad, de zacht bittere jeugdigheid van uitbottende bladknoppen nooit in verrukking is gebracht en nooit gegrepen en tot in het diepste van zijn ziel geroerd is door de massieve vorm van een boomwortel. de onverstoorbare kracht van gebarsten schors, de slanke lenigheid van een berkenstam, de grote rust van een breed bladerdak, die weet nog niets van de schoonheid van de vormen.
 
August Endell in Um die Schönheit – Eine Paraphrase über die Münchener Kunstausstellung, 1896

München, Stadt des Jugendstils [ villastuck.de ]
The Dawn of Modernism, Jugendstil und Art Nouveau [ villastuck.de ]

my favourite things [ 19 ]

bladerend door de jaargang PEP van veertig jaar geleden
gelezen: Kraaienhove – De Macht van Gog door Willy Lohmann

PEP 1972 #43Toen ik negen jaar was, kreeg mijn grote broer een abonnement op het legendarische stripweekblad PEP en werd de Donald Duck voor mij alleen. Toch vond ik de PEP veel spannender om te lezen. Zo’n veertig jaar geleden tekende de crème de la crème van de Nederlandse (strip)tekenaars voor PEP: Hans G.Kresse (1921-1992), Peter van Straten (1935), Daan Jippes (1945), Fred Julsing (1942-2005), Dick Matena (1943), Martin Lodewijk (1939) en Peter de Smet (1944-2003). Wie hier ook niet vergeten mag worden, is Willy Lohmann (1936).

Gisteren las ik weer eens een episode uit zijn strip Kraaienhove uit 1972. Het verhaaltje stelt weinig voor, maar de tekeningen in zwart-wit zijn getekend in een superieure en originele stijl. De filmische composities en de licht-donker verhoudingen doen me denken aan de expressionistische film en de film noir. Kraaienhove verscheen tussen 1962 en 1972 als krantenstrip in zwart-wit. Eind 1974 verscheen er een ingekleurde versie (episode: het grijze verleden). Persoonlijk vind ik dat werk minder geslaagd. De kracht van Lohmann‘s tekeningen is juist de spanning tussen de pikzwarte inkt en het witte papier.

Willy Lohmann is beroemd geworden door zijn dagbladstrip Kraaienhove en zijn talrijke bijdragen aan de Nederlandse editie van MAD. Hij is geboren in Zutphen, maar groeide op in Utrecht. Na zijn schooltijd werkte hij eerst op de reclame-afdeling van Douwe Egberts en naderhand voor het reclamebureau De La Mar in Amsterdam. In die tijd begon hij in zijn vrije tijd strips te tekenen. In 1960 vestigde hij zich als freelance tekenaar. Hij werkte onder meer in opdracht van de legendarische studio’s van Marten Toonder, waar hij enige tijd de krantestrip Tom Poes tekende. Van 1962 tot 1972 maakte hij de serie Kraaienhove in het dagblad Het Parool. Ander bekend werk is de strip Liselore in het weekblad Nieuwe Revu, de informatieve strip Frank en Ewoud en de gestolen tankauto voor de Waterleiding Maatschappij Overijssel en strips, illustraties en omslagen voor de Nederlandse editie van Mad Magazine en het striptijdschrift De Vrije Balloen.
 
nl.wikipedia.org

my other favourite things | Mijn PEP collectie (1970-1975) | lambiek.net