Na Serov, Siemiradzki en Polenov is vandaag Kramskoj aan de beurt. Samen met Repin en Shishkin is hij een van de belangrijkste schilders van de Russian Silver Age. Een aardige beschouwing over deze Grote Drie is te lezen op de site van artrenewal.org.

Kramskoj studeerde van 1857 tot 1863 aan de Keizerlijke Academie der Schone Kunsten. Als leider van de opstand van de veertien, die weigerden een tekening te maken van een examenonderwerp, werd hij van de Academie verwijderd, en begon hij zijn eigen groep, de Artel van kunstenaars, dat een voorloper was van de Zwervers die bestond uit de schilders Nikolaj Ge, Archip Koeindzji, Ivan Kramskoj, Isaak Levitan, Vasili Perov, Ilja Repin, Aleksej Savrasov, Valentin SerovIvan Sjisjkin, Vasili Soerikov en Viktor Vasnetsov.
 
Kramskoj werd sterk beïnvloed door democratische revolutionaire denkbeelden, en vond dat een kunstenaar een grote plicht had om het publiek bij de sociaal-kritische kunst te betrekken. Daarvoor moesten realistische schilderijen gemaakt worden. Uit deze ideeën vloeide de stroming van de Zwervers voort. In de periode 1863-1868 gaf Kramskoj les; in deze periode maakte hij veel portretten van beroemde schrijvers als Leo Tolstoj en Michail Saltikov-Sjtsjedrin, de schilder Ivan Sjisjkin, de kunstverzamelaar en maecenas Pavel Tretjakov en de arts Sergej Botkin. Alle portretten hebben een simpele compositie, waardoor het karakter extra sterk tot uiting komt.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Olga’s Gallery is met 103(!) schilderijen van Kramskoy het best vertegenwoordigd, maar op de site van artrenewal.org vind je scans van de beste kwaliteit en allemaal in high-res.
 
 
meer Russische schilders

Een van de meligste clips van de laatste tijd is de lekker stomme retroclip van de Amerikaanse band Morningwood. De makers zijn uitgegaan van een simpel gegeven: het zappen langs platenhoezen in van die plastic kratten die je overal bij de kringloop en zwarte markten aantreft. Ze zitten bijna altijd vol met jarenzeventigmeuk van De Kermisklanten, James Last , Best of Tom Jones en Mieke.

Met beeldmanipulatie worden deze hoezen door de bandleden tot leven gebracht in allerlei mogelijke stijlen, omlijst door gedateerde lettertypen. Ik vind het heerlijk om naar deze clip te kijken, omdat ik van nostalgie en grafische vormgeving hou. En omdat ik weet hoe je zoiets met Photoshop , After Effects en Premiere zelf kunt maken. De clip van The Nth degree is te zien op de site van Morningwood.

Mijn eigen retroblog: Johannes in Retroland

Op dit moment luister ik veel naar de symfonieën van Aleksandr Skrjabin. Ook heb ik het pianoconcert uit 1896 weer eens uit de kast gehaald, een vroeg werk van de componist in laat-romantische Chopinstijl. Na 1900 voert Skrjabin de chromatische spanning steeds hoger op om tenslotte bijna zelf op te lossen in het Prometheus-akkoord (1910). Zelf zei hij over zijn mystieke akkoord: ‘De melodie is een gedesintegreerde harmonie en de harmonie is een verdichte melodie’

In mijn aantekeningen over Skrjabin vond ik overigens nog het volgende citaat, overgeschreven uit een of ander handboek musicologie:

Skrjabin heeft geleefd in de roes van het Tristan-akkoord. Alle akkoorden staan bij hem onder chromatische hoogspanning. De rustige drieklank wordt stilaan uitgeschakeld. Nieuwe akkoorden worden gevormd door een steeds maar hogere opeenstapeling van tertsen.
 
Nadat hij de wellust van de dominante none (5-klank) had uitgeput, woekerden undecimen en tredecimen (6- en 7- klanken) in allerlei geëxalteerde vormen. Het accoord uit Skrjabin’s tweede scheppingsperiod kan ook bepaald worden als een opeenstapeling van kwarten, waar de tritonus de scepter zwaait. Dit klankenagregaat kwam de toondichter voor als geschikste uitdrukking van zijn mystiek smachten.

Vorige week schreef ik hier al iets over Skrjabin’s visionaire ideëen. Tijdens de uitvoering van het vuurgedicht Prometheus moest een kleurenklavier (soort lichtorgel) kleurmengingen projecteren op een wit scherm. Voor zijn hallucinerende compostitie Mysterium dat hij niet meer heeft kunnen voltooien, moest bij de uitvoering behalve kleur ook geur worden toegevoegd, om de extase hoger op te voeren.

Na Skrjabin’s dood in 1915 wordt zijn werk regelmatig uitgevoerd met een “lichtshow”. In danceclub Now&Wow (Rotterdam) werd in 2002 Le Poeme de l’ Extase in een lichtshow met de naam Skrjabin’s Ecstacy ten gehore gebracht met visuele effecten van videokunstenaar en veejay Gerald van der Kaap Beeldend kunstenaar Peter Struyken maakte in 1998 een serie stills bij het vuurgedicht Prometheus.

Skrjabin Genootschap | Skrjabin en Kandinsky