Maandelijks archief: maart 2006

gij zult gelukkig zijn

het Grote Gebod en Dogma van onze tijd
In zijn Gij zult gelukkig zijn stelt de Franse filosoof Pascal Bruckner (1948) dat mensen voor het eerst in de geschiedenis ‘ongelukkig zijn omdat ze niet gelukkig zijn’. Niet omdat ze onderdrukt worden door kerk of staat, maar louter en alleen omdat ze niet voldoen aan de norm die ze zichzelf en elkaar opleggen: de plicht om gelukkig te zijn.
Gij zult gelukkig zijn
Bruckner zoekt de oorzaak van dit probleem in het jaren-zestigdenken, waarin ‘geluk’ is verworden tot ‘bevrediging’. ‘Als je eenmaal denkt dat je vrij bent -en dat denkt men sinds de jaren zestig- dan ga je al je wensen en neigingen serieus nemen’, schrijft Bruckner. ‘En dan begint de ellende.’ De ellende die is voortgebracht is de consumptiemaatschappij, want het bevrijde individu denkt dat geluk te koop is. Bruckner pleit daarentegen voor een herwaardiering van de begrippen hartstocht, verlangen en genot; begrippen waarvan door overmatig gebruik sinds de jaren zestig de betekenis en waarde zijn uitgehold.”
 
Vanno Jobse op de Filosofie Scheurkalender, 30 maart
Don„t worry, be happy! Volgens Pascal Bruckner klinkt in zulke woorden een nieuw, bijna religieus gebod: het gebod tot geluk. Onze „gelukscultuur„, die hij fel kritiseert, is er volgens hem vol van. Maar wat moeten de mensen die tegenslag ervaren of uitgesloten worden met dit gebod? De cultus van het geluk komt tot uiting in fitness-rituelen, in de flirt met Oosterse spiritualiteit of in de life style van het „jezelf zijn„, van het „binnen zijn„ of van het „scoren„. Naar Bruckners mening draait dit idee van geluk in een kringetje rond: je moet je al goed voelen om gelukkig te worden. Tragiek en pijn hebben hier geen plaats, want geluk is hier verworden tot bevrediging. Geluk is geen gebeurtenis meer, maar een strategie.
Zijn nieuwe boek wordt beheerst door een vraag. De Verlichtingsfilosofen zoals Kant stelden tegenover het naïeve paradijs- en hiernamaalsgeloof van het christendom het subversieve geloof in het geluk voor alle mensen; hoe kon deze nieuwe uitdaging zich in onze tijd toch omvormen tot een dogma?
 
Bron: felix-en-sofie.nl

Pascal Bruckner: Gij zult rijk worden

twee zwaargewichten

vandaag is het de 410e geboortedag van Rene Descartes
en de 279ste sterfdag van Sir Isaac Newton
René DescartesRené Descartes werd geboren in La Haye op 31 maart 1596. Hij kreeg onderricht aan de jezuïetenschool van La Flêche. In 1615 trekt hij naar Parijs. Daar ontmoet hij de wijsgeer en musicoloog Mersenne, met wie hij zich twee jaar lang op de wiskunde toelegt. Ondertussen studeert hij rechten in Poitiers. In 1618 trekt Descartes naar het leger in Breda. Hier werkt hij enkele jaren samen met de wetenschapper Beeckman. In de nacht van 10 november 1619 krijgt hij te Ulm drie belangrijke dromen, waaraan hij zijn eerste ideeën voor een nieuwe filosofie en voor de analytische meetkunde ontleent. In 1620 neemt hij ontslag uit het leger en vult de volgende vijf jaar met reizen, terwijl hij zich toelegt op de zuivere wiskunde. Terug in Parijs in 1625 gaat zijn interesse uit naar de maatschappijleer en houdt hij zich bezig met constructies voor optische elementen. Vanaf 1628 stelt hij zijn leven in dienst van de waarheid en verhuist hij naar Nederland. Tussen 1629 en 1633 schrijft hij het boek Le Monde, dat hij niet laat verschijnen omwille van de verwantschap van zijn verklaring voor het universum met de theorieën van Galilei. Zijn filosofie vat hij in 1637 samen in zijn boek Discours de la Méthode. In 1641 verschijnt Meditationes, waarin hij verder uitleg geeft over zijn filosofisch systeem, en in 1644 publiceert hij Principia Philosophiae, vooral gewijd aan de fysica. In 1649 wordt Les Passions de L’ âme gepubliceerd. Kort daarna reist Descartes naar Stockholm om onderricht te geven aan de koningin. Daar overlijdt hij op 11 februari 1650.
 
Bron: liberales.be
NewtonVlak voor zijn dood in 1727 schreef Newton: «Ik weet niet welk beeld de wereld van mij zal hebben, maar in mijn eigen ogen ben ik alleen een jongetje geweest dat speelt op het strand en nu en dan het plezier heeft dat hij een nóg gladder steentje of een nóg mooiere schelp ontdekt, ter wijl de grote oceaan der waarheid nog onontdekt voor hem ligt.»
 
Johannes Kepler en Isaac Newton vertegenwoordigen een belangrijk keerpunt in de menselijke geschiedenis. De ontdekking dat tamelijk eenvoudige natuurwetten de gehele natuur beheersen, dat dezelfde regels gelden op zowel de aarde als aan de hemel en dat de manier waarop de wereld is opgebouwd haar weerklank vindt in onze denktrant. Zij hadden een onwrikbare eerbied voor de nauwkeurigheid van gegevens, verkregen uit waarnemingen. Hun met grote nauw keurigheid gedane voorspellingen betreffende de planeet bewegingen, leverden het klemmende bewijs dat de mens in staat is inzicht te krijgen in de kosmos en wel met onverwachte diepgang. Onze hedendaagse beschaving, onze kijk op de wereld en onze huidige verkenning van het universum zijn intens veel verschuldigd aan hun inzichten.
Sir Isaac Newton overleed op 31 maart 1727 in Londen. Hij is 84 jaar geworden.
 
Bron: sterrenkunde.nl

Klassieke Russische cineasten [2]

Lev Kuleshov

Een andere bekende Russische cineast uit de twintiger jaren is Lev Kuleshov. Zijn naam is net zoals met die andere Rus (Pavlov) verbonden aan een bepaald experiment. Kuleshov ontdekte dat de context van een beeld allesbepalend is voor de interpretatie van dat ene beeld. Hij filmde eerst het gezicht van een neutraal kijkende man en combineerde dat daarna drie keer met een ander beeld. De eerste keer een bord soep, de tweede keer een spelend meisje en de derde keer een kist met een kind erin. Het publiek was enthousiast over het talent van de acteur. Hoe subtiel speelde hij eerst honger, daarna vaderlijk plezier en tenslotte verdriet. Kuleshov had met dit experiment bewezen dat de betekenis van een beeld afhangt van wat ervoor of erna gemonteerd wordt. Dit is sinds 1918 de geschiedenis ingegaan als het Kuleshov effect

KuleshovKuleshov edited a short film in which shots of the face of Ivan Mozzhukhin (a Tsarist matinee idol) are alternated with various other shots (a plate of soup, a girl, a child’s coffin). The film was shown to an audience who believed that the expression on Mozzhukhin’s face was different each time he appeared, depending on whether he was `looking at’ the plate of soup, the girl, or the child’s coffin, showing an expression of hunger, desire or grief respectively. Actually the footage of Mozzhukhin was identical, and rather expressionless, every time it appeared. Vsevolod Pudovkin (who later claimed to have been the co-creator of the experiment) described in 1929 how the audience “raved about the acting…. the heavy pensiveness of his mood over the forgotten soup, were touched and moved by the deep sorrow with which he looked on the dead woman, and admired the light, happy smile with which he surveyed the girl at play. But we knew that in all three cases the face was exactly the same.”
 
Bron: Kuleshov effect

Kuleshov Revisited |answers.com | audiovisuelevorming.be

lust en moordlust in hollywood

gezien: Basic Instinct (1992) met Michael Douglas en Sharon Stone
scenario: Joe Eszterhas

Basic InstinctAls Dressed to Kill de beste thriller van de jaren 80 is, dan is Basic Instinct het van de jaren 90. Gisterenavond was hij weer eens op televisie te zien. Ooit kwam ik niet verder dan het afgrijselijke expliciete begin en zette ik vol walging de televisie uit. Toen ik jaren later eens halverwege de film begon te kijken (zonder overigens te weten dat dit Basic Instinct was) merkte ik al snel dat ik te maken had met een knap gemaakte psychologische thriller. De expliciete sex en geweldscenes vind ik nog steeds storend, maar het scenario van Joe Eszterhas is ijzersterk. Toch viel me deze keer op dat de plot net iets te geraffineerd in elkaar steekt. Ook irriteerde mij de voortdurend messcherpe dialogen, waardoor de film te geconstrueerd overkomt. Maar op de acteerprestaties van Douglas en Stone maken, is niets aan te merken.

In het universum van Basic Instinct draait alles om lust en drift. De mens wordt voorgesteld als een getemd maar in wezen moordlustig roofdier, Sharon Stone als een kat en Michael Douglas als een muis. Maar dan zo’n muis die net als de kat van spelletjes weet. De echte liefde lijkt soms door te kunnen sijpelen, maar de lust zit daarbij wel erg in de weg en krijgt uiteindelijk het laatste woord. In Basic Instinct kijken we ook in een spiegel naar de duistere krachten en perversiteiten in onszelf. Er is blijkbaar iets in ons dat zich amuseert over moord en daarop draait een groot deel van de filmindustrie. Kortom, na deze film te hebben gezien, word ik niet vrolijker van mijzelf.

Nick Curran (Michael Douglas) is een rechercheur bij de politie van Los Angeles die de moord onderzoekt op Johnny Boz, een rockartiest die tijdens een gevaarlijk seksspelletje is doodgestoken met een ijspriem. Zelf worstelt hij met een verleden van alcoholmisbruik, slecht afgelopen relaties en een ongebruikelijke onderzoekstechniek, waar iets te vaak doden bij zijn gevallen. De belangrijkste verdachte in de moordzaak is Catherine Tramell (Sharon Stone), een aantrekkelijke en intelligente, maar manipulatieve biseksuele schrijfster die een tijdje een relatie had met Boz. In een van haar boeken staat een moord beschreven, die opmerkelijke parallellen vertoont met de moord op Boz. Nick krijgt echter een seksuele relatie met haar, en meer moorden volgen. Ook psychiater Beth Gardner (Jeanne Tripplehorn), een ex-vriendin van Nick, wordt bij de zaak betrokken, en ook met haar begint Nick een relatie.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Onlangs verscheen Basic Instinct 2: Risk Addiction waarbij Sharon Stone op haar 48ste weer gecast werd voor de rol van de aan risico verslaafde Catherine Tramell. De producenten waren minder aan het risico verslaafd, want de film is een voorspelbare poging het origineel te evenaren.

Risk AddictionVeertien jaar nadat Sharon Stone de benen spreidde in ‘Basic Instinct’ van Paul Verhoeven, vertolkt ze opnieuw de rol van schrijfster Catherine Tramell. Deze tweede film speelt zich af in Londen: na het verdachte overlijden van een voetbalster wordt Tramell ondervraagd door de Metropolitan Police. Om een psychologisch profiel op te stellen van de hitsige romancière wordt een beroep gedaan op psychiater Michael Glass (David Morrisey). De succesvolle zielenknijper staat aan de top van zijn carrière, maar de intense uren met de mooie Amerikaanse halen zijn wereld overhoop. Kan zijn rationaliteit het halen van de natuurlijke driften die hij plots ervaart? Met haar 48 lentes ziet Sharon Stone er nog steeds verrukkelijk uit.
 
Een tweede benenflip zit er deze keer niet in, maar de liefhebbers van de vorige film in het bijzonder en het erotische thrillergenre in het algemeen komen zeker aan hun trekken. Stone, in het echte leven gezegend met een IQ van 154, speelt met zichtbaar plezier en opvallend gemak de superintelligente manipulatieve schrijfster, maar David Morrisey kan haar als Dr. Michael Glass geen partij bieden zoals Michael Douglas dat in de eerste film deed. De plot zit wel weer geraffineerd ineen, maar echt verrassend is de uitkomst niet. Weinig spanning, een stuk minder sexy: wij stelden ons dan ook de vraag of dit vervolg na anderhalf decennium nog wel zin heeft. Het antwoord? Neen.
 
Bron: cinenews.be

gonemovies.com

Klassieke Russische cineasten [1]

Vsevolod Pudovkin

Als de zestiende eeuw de eeuw van het boek is, de zeventiende eeuw de eeuw van de schilderkunst, de achttiende eeuw de eeuw van de muziek, de negentiende eeuw de eeuw van de fotografie, dan is de twintigste eeuw zonder enige twijfel de eeuw van de film.

Honderd jaar geleden werd er met het nieuwe medium gepionierd door de gebroeders Louis en Auguste Lumière, George Méliès en Edwin Porter. Vanaf The Life of an American Fireman uit 1902 van Edwin Porter begint de klassieke Hollywoodstijl gestalte te krijgen. Na Porter heeft vooral D.W.Griffith de filmtaal verder ontwikkeld en omstreeks 1915 waren de belangrijke principes ontdekt, zoals de flashback, het establishing shot en de naar hem genoemde Griffith last minute rescue.

De ontwikkeling van de filmtaal, is vooral de ontwikkeling van de filmmontage. Want juist de wijze en het ritme waarop beelden met elkaar verbonden worden, bepalen het filmische verhaal. Terwijl in Amerika de klassieke Hollywoodstijl geboren was, werd in de jonge Sovjet Unie nog volop geëxperimenteerd met het nieuwe medium en herkende men er een nieuwe kunstvorm in. Een van de bekendste Russische cineasten uit de jaren twintig is Vsevolod Pudovkin.

pudovkinOnce ranked alongside Eisenstein among the masters of the Soviet silent cinema, Pudovkin’s critical stock has fallen in recent years, and few of his films are now well known. Nevertheless, the invention and dynamism of Mother (1926) suggest a distinct talent, with a grasp of montage principles which does at times rival Eisenstein. Given the obscurity of most of his later films (including a lengthy career in sound cinema), revaluation might well uncover some forgotten gems. In the silent era, Pudovkin also acted; an especially striking performance is visible in Kuleshov’s The Extraordinary Adventures Of Mr West In The Land Of The Bolsheviks (1924).
 
Pudovkin: Мать
filmposter van Pudovkin’s belangrijkste film Мать (moeder), 1926
Mother 1926
Pudovkin’s first feature length fiction film, an adaptation of a story by Gorky about a peasant mother who comes to embrace revolutionary ideals, is regularly cited as a classic of Soviet silent cinema for its imaginative montage. Certainly the editing is superbly judged, but Pudovkin’s visual sense is here above all architectural, and at its best reminiscent of Fritz Lang. The oppression of the workers is visualised both in the confined interiors of their homes and in the towering pinnacles of factory and prison, while the finest montage sequences intensify the visual claustrophobia, until it is exploded in the famous climax: marching rebels cross-cut with the breaking up of an ice floe. Gripping and moving.
 
Bron: thecontext.com

religie en kunst

Helikon, het landelijk instituut voor religie in kunst en cultuur organiseert reizen, lezingen, cursussen en excursies. Ook wordt jaarlijks een helikonlezing gehouden, afgelopen jaar was het onderwerp, vooruitlopend op het Rembrandtjaar, Bijbelse historieschilderkunst bij Rembrandt

Een historiestuk is een kunstwerk waarop een episode uit een literaire bron is afgebeeld. Dat kan een verhaal zijn uit de Bijbel; een moment uit het leven van een heilige; een voorstelling met een onderwerp uit de klassieke mythologie of een moment uit de geschiedenis. Rembrandt geldt als de grootste historieschilder aller tijden. Hij richtte zich vooral op verhalen uit de Bijbel. Daarbij nam hij geen genoegen met de traditionele weergave van het verhaal. Steeds weer bewijzen zijn bijbelse historiestukken dat hij zich persoonlijk verdiepte in het verhaal; hij koos voor nieuwe momenten, onverwachte hoogtepunten en een eigen interpretatie. De nieuwe behandelingswijze van oude thema’s én de verrassende onderwerpkeuze maakten het Rembrandt mogelijk voor di­e momenten uit bekende verhalen te kiezen, waarop emoties tot een hoogtepunt komen. Door steeds het beslissende, dramatische moment in een verhaal uit te beelden, schiep Rembrandt de mogelijkheid datgene weer te geven wat zijn grote belangstelling had: de emotionele reactie van de personen. Als geen ander voelde Rembrandt aan wat de mensen emotioneel doormaken op het moment dat hij in beeld bracht. Het is bekend dat de werkwijze van Rembrandt niet altijd werd gewaardeerd. Door ook hier tijdens de lezing op in te gaan, wordt veel duidelijk over het geniale van zijn kunst en de unieke plaats die Rembrandt in de kunstgeschiedenis inneemt.
kruisafname
Rembrandt, kruisafname
Helikon is een kunsthistorisch instituut dat de kennis en inzicht op het gebied van de kunsten wil vergroten. Het instituut richt zich daarvoor op de invloed die verschillende godsdienstige gedachten en levensbeschouwelijke inzichten hebben uitgeoefend op kunst en cultuur. De onderwerpen die gedurende de cursussen, lezingen, excursies en reizen aan bod komen hebben een religieuze, filosofische of levensbeschouwelijke achtergrond. Het doel is deze achtergrond inzichtelijk te maken en de betekenis en symboliek van een kunstwerk te ontrafelen. Helikon wil het kunstwerk plaatsen in de tijd waarin het is vervaardigd en het verhaal achter een kunstwerk vertellen.
 
Bron: kunstgeschiedenis-helikon.nl

de geest van de offergave

De Derde Zondag van de Grote Vasten

Vandaag bevinden we ons ongeveer halverwege de Grote Veertigdagentijd. Om ons op deze grote weg van de vasten te helpen, nodigt onze Kerk ons uit om het kostbaar Kruis van de Heer te vereren.

Kruisverering"
The commemoration and ceremonies of the Third Sunday of Lent are closely parallel to the feasts of the Exaltation of the Cross (September 14) and the Procession of the Cross (August 1). Not only does the Sunday of the Holy Cross prepare us for commemoration of the Crucifixion, but it also reminds us that the whole of Lent is a period when we are crucified with Christ.
 
As we have “crucified the flesh with its passions and desires“ (Galatians 5:24), and will have mortified ourselves during these forty days of the Fast, the precious and life-giving Cross is now placed before us to refresh our souls and encourage us who may be filled with a sense of bitterness, resentment, and depression. The Cross reminds us of the Passion of our Lord, and by presenting to us His example, it encourages us to follow Him in struggle and sacrifice, being refreshed, assured, and comforted. In other words, we must experience what the Lord experienced during His Passion – being humiliated in a shameful manner. The Cross teaches us that through pain and suffering we shall see the fulfillment of our hopes: the heavenly inheritance and eternal glory.
 
Bron: goarch.org

De geest van offergave wordt ons geleerd door de evangelielezing van de dag (Marcus 8:34 – 9:1).

34 En tot Zich geroepen hebbende de schare met Zijn discipelen, zeide Hij tot hen: Zo wie achter Mij wil komen, die verloochene zichzelven, en neme zijn kruis op, en volge Mij.
35 Want zo wie zijn leven zal willen behouden, die zal hetzelve verliezen; maar zo wie zijn leven zal verliezen, om Mijnentwil, en om des Evangelies wil, die zal hetzelve behouden.
36 Want wat zou het den mens baten zo hij de gehele wereld won, en zijner ziele schade leed?
37 Of wat zal een mens geven, tot lossing van zijn ziel?
38 Want zo wie zich Mijns en Mijner woorden zal geschaamd hebben, in dit overspelig en zondig geslacht, diens zal Zich de Zoon des mensen ook schamen, wanneer Hij zal komen in de heerlijkheid Zijns Vaders, met de heilige engelen.
1 En Hij zeide tot hen: Voorwaar, Ik zeg u, dat er sommigen zijn van degenen, die hier staan, die den dood niet zullen smaken, totdat zij zullen hebben gezien, dat het Koninkrijk Gods met kracht gekomen is.

Luister naar de hymnen die vandaag gezongen worden.