de nieuwe coupe met gewassen oostindische inkt
vrijdagmorgen 6 april
Maandelijks archief: april 2012
Palmzondag
in de Orthodoxe Kerk wordt vandaag Palmzondag gevierd
waarom valt orthodox Pasen niet gelijk met westerse Pasen?
waarom valt orthodox Pasen niet gelijk met westerse Pasen?
De afgelopen twee jaar viel orthodox Pasen samen met westers Pasen, maar dit jaar is er één week verschil. In plaats van het Paasfeest wordt vandaag in de Orthodoxe Kerk de Intocht van Christus in Jeruzalem gevierd en volgt daarop de Goede Week. Miljoenen orthodoxe gelovigen in Servië, Roemenië, Bulgarije, Griekenland, Rusland, de Oekraïne, in de pre-Chalcedonische kerken én wereldwijd (waaronder tienduizenden orthodoxe gelovigen in Nederland en België) vieren Pasen of Pascha op 15 april. Waarom valt orthodox Pasen vaak op een andere datum?
In de eerste paar eeuwen na Christus vierde bijna iedere plaatselijke kerk Pasen op een verschillende datum. Sommige kerken bepaalden de datum aan de hand van het Joodse Pesach, andere vierden Pasen ieder jaar op 27 maart, en zo waren er nog meer tradities die allemaal een andere uitkomst gaven. Het eerste Oecumenische Concilie in Constantinopel (een algemene vergadering van de hele kerk) maakte daar een eind aan. Men wilde één regel gebruiken om de datum van het feest van de Opstanding te berekenen. Het Concilie besloot dat het feest van de Opstanding altijd na Pesach moest vallen, zoals ook de Opstanding zelf na Pesach was. Verder moest het een zondag zijn, de eerste dag van de week, als de nieuwe of Achtste Dag van de Schepping. Een vaste datum kwam dus niet in aanmerking. Het Concilie bepaalde dat het feest moest vallen op de eerste zondag na de eerste volle maan na de eerste dag van de lente. De datum van Pesach wordt op een soortgelijke manier berekend, en deze berekening zou meestal voldoende moeten zijn om Pasen na Pesach te laten vallen. Voor de jaren waarin dat niet zo was voegde het Concilie toe “na het Joodse Pesach“. Het verschil in paasdatum is niet alleen het gevolg van het feit dat de Orthodoxe Kerk nog eeuwen na 1582 (het jaar waarin Rome de Gregoriaanse kalender invoerde) de Juliaanse kalender heeft gebruikt, hoewel de paasdatum wel volgens de Juliaanse kalender wordt berekend. Lang daarvoor heeft de Orthodoxe Kerk al overwogen de berekening te hervormen, maar men wilde geen methode invoeren waardoor Pasen vóór Pesach zou kunnen vallen.
Bron: petrusenpaulus.eu
Bron: petrusenpaulus.eu
Volgend jaar is er zelfs een maximaal verschil van vijf weken tussen westers en orthodox Pasen maar in 2014 is er weer één gemeenschappelijke Paasdatum.
… und weinte bitterlich
gisterenmiddag geluisterd naar de Matthäus Passion
Wanneer je een willekeurige voorbijganger op straat vraagt om één kunstwerk uit de achttiende eeuw te noemen, dan is er een grote kans dat je dan als antwoord krijgt : de Matthäus Passion. Johann Sebastiaan Bach componeerde al zijn werk uitsluitend in opdracht. Niet één cantate, fuga of orgelwerk schreef hij puur voor zichzelf. Daar had hij geen tijd voor. Teveel opdrachten. De Matthäus Passion componeerde hij als cantor voor de Thomaskerk in Leipzig in 1727 of 1728. Ieder jaar met Goede Vrijdag zijn er overal in het land vele uitvoeringen en op televisie wordt het beroemde koorwerk elk jaar tussen twaalf en drie uur ‘s middags uitgezonden. Gisterenmiddag was dat de uitvoering van het barokorkest en koor met solisten o.l.v. Ton Koopman op 14 maart 2006.
Matthäus Passion – Petri Verleugnung (vanaf 6:00) uitvoering: Barok orkest en solisten Amsterdam o.l.v. Ton Koopman
Een van de meest aangrijpende momenten vind ik de verloochening van Petrus: “Und alsbald krähete der Hahn. Da dachte Petrus an die Worte Jesu, da er zu ihm sagte: “Ehe der Hahn krähen wird, wirst du mich dreimal verleugnen”, und ging hinaus und weinte bitterlich.” Bach heeft het woord “weinte” grote intensiteit gegeven door het over enkele maten uit te spinnen. Ook wanneer je geen belijder bent van het Grote Verhaal, blijft de verloochening van Petrus een diep menselijk drama. Het gaat dan over het verraden van je geliefde, over overspel en gepast berouw. Maar voor Bach en gelovigen gaat het over een kosmisch drama, het schepsel dat zijn Schepper verloochent en daar in navolging van Petrus berouw over heeft. Daarna horen we een van de mooiste aria’s: “Erbarme Dich, Mein Gott, um meiner Zähren willen! Schaue hier, Herz und Auge weint von dir Bitterlich.”
